Autostrada i kolej pod Bałtykiem. Polacy pracują przy gigantycznym tunelu

Na dnie Bałtyku powstaje jedna z najbardziej imponujących inwestycji infrastrukturalnych w Europie. Tunel Fehmarnbelt połączy duńską wyspę Lolland z niemiecką wyspą Fehmarn, tworząc bezpośrednią trasę dla samochodów i pociągów. Ważną rolę w realizacji przedsięwzięcia odgrywa polska Grupa Impostal, która odpowiada za znaczną część konstrukcji stalowych oraz prac spawalniczych.

Przeprawa będzie miała 18 kilometrów długości, co uczyni ją najdłuższym na świecie tunelem wykonanym metodą zatapianych prefabrykatów. Wewnątrz znajdzie się czteropasmowa autostrada oraz dwutorowa, zelektryfikowana linia kolejowa. Inwestycja ma nie tylko skrócić podróż między Danią a Niemcami, ale również usprawnić transport między Skandynawią a Europą Środkową.

Gigantyczne elementy trafiają na dno Bałtyku

Tunel Fehmarnbelt nie jest drążony pod morskim dnem za pomocą maszyn tunelowych. Powstaje z ogromnych, żelbetowych elementów produkowanych w specjalnej fabryce w Rødbyhavn na duńskiej wyspie Lolland.

Konstrukcja będzie składała się łącznie z 89 prefabrykowanych części – 79 standardowych i 10 specjalnych. Typowy element ma około 217 metrów długości i waży blisko 73,5 tys. ton. Po ukończeniu jest przemieszczany do portu roboczego, holowany na miejsce, a następnie bardzo precyzyjnie opuszczany do wcześniej przygotowanego wykopu na dnie morza.

Pierwszy element został osadzony w maju 2026 roku, a drugi pod koniec czerwca. Po ich połączeniu gotowych było już ponad 500 metrów przyszłej przeprawy. Od czasu publikacji pierwotnego materiału budowa osiągnęła kolejny ważny etap – 2 sierpnia 2026 roku inwestor poinformował o pomyślnym zatopieniu trzeciego elementu.

Każda taka operacja wymaga współpracy wielu wyspecjalizowanych jednostek. Elementy są transportowane przez holowniki, ustawiane za pomocą stalowych lin, a następnie opuszczane do podwodnego wykopu. Po połączeniu z poprzednią częścią ich boki zabezpiecza się kamieniem i żwirem, aby konstrukcja pozostała stabilna.

Polska firma odpowiada za znaczną część prac spawalniczych

W realizacji przedsięwzięcia uczestniczy zachodniopomorska Grupa Impostal. Zakres powierzonych jej zadań obejmuje produkcję oraz montaż konstrukcji stalowych potrzebnych zarówno w samym tunelu, jak i na rozległym zapleczu budowy.

Polska firma wykonuje między innymi stalowe pale i rury wykorzystywane podczas rozbudowy nabrzeży. Przygotowuje również stanowiska, na których oczekują elementy tunelu przeznaczone do zatopienia, a także ramy konstrukcyjne i wyposażenie pomocnicze. Według informacji przekazanych przez przedsiębiorstwo Impostal odpowiada za około 80 proc. wszystkich prac spawalniczych wykonywanych w ramach projektu Fehmarnbelt.

Skala inwestycji wymaga zachowania wyjątkowej precyzji. Konstrukcje będą przez wiele lat pracowały w wymagającym środowisku morskim, dlatego wszystkie połączenia i zabezpieczenia muszą spełniać rygorystyczne normy.

– Największym wyzwaniem było połączenie ogromnej skali realizowanych prac z utrzymaniem najwyższej jakości wykonania – podkreślił Paweł Rasmus z Impostal Construction.

Elementy stalowe są wykonywane zgodnie z wymaganiami klasy EXC4 określonej w normie PN-EN 1090. Jest ona stosowana w przypadku najbardziej odpowiedzialnych konstrukcji inżynierskich. Wiąże się między innymi z koniecznością wykorzystywania kwalifikowanych technologii spawania, certyfikowanego personelu oraz rozbudowanego systemu kontroli jakości.

Przy projekcie pracują polscy inżynierowie, kierownicy robót, spawacze, monterzy, technolodzy i kontrolerzy jakości. Udział w budowie tunelu daje im doświadczenie, które może być później wykorzystane podczas kolejnych międzynarodowych inwestycji mostowych, tunelowych i morskich.

Autostrada i kolej poprowadzą pod morzem

Wewnątrz tunelu powstanie droga z dwoma pasami ruchu w każdym kierunku oraz dwa tory przeznaczone dla pociągów elektrycznych. Po uruchomieniu połączenia przejazd między Rødbyhavn a Puttgarden ma zajmować około 10 minut samochodem i zaledwie 7 minut pociągiem.

Obecnie podróżni korzystają na tej trasie z przeprawy promowej, która wraz z oczekiwaniem i wjazdem na pokład zajmuje znacznie więcej czasu. Stałe połączenie będzie dostępne niezależnie od rozkładu rejsów i ma usprawnić przewóz pasażerów oraz towarów.

Fehmarnbelt stanie się istotną częścią europejskiego korytarza transportowego Scan–Med. Łączy on północ kontynentu z Europą Środkową i Południową, docierając aż do rejonu Morza Śródziemnego. Tunel ma usunąć jedno z największych wąskich gardeł na trasie między Skandynawią a Niemcami i ułatwić rozwój kolejowego transportu towarowego.

Materiał z wykopu wykorzystano do stworzenia nowych terenów

Przed rozpoczęciem zatapiania prefabrykatów konieczne było przygotowanie ciągnącego się przez cieśninę wykopu. Prace pogłębiarskie zakończono w 2024 roku. Z dna wydobyto niemal 15 mln metrów sześciennych ziemi, kamieni i piasku.

Materiału nie potraktowano jak zbędnego odpadu. Został wykorzystany do utworzenia w pobliżu Rødbyhavn około 300 hektarów nowych terenów przyrodniczych i rekreacyjnych. Projekt obejmuje między innymi obszary zielone, nowe fragmenty wybrzeża oraz miejsca dostępne dla mieszkańców i turystów.

Znaczna część potrzebnych materiałów jest dostarczana na plac budowy drogą morską. Pozwala to ograniczyć liczbę ciężarówek poruszających się po lokalnych drogach. W okresie największej aktywności port roboczy w Rødbyhavn może przyjmować około 65 tys. ton kamienia, cementu, stali, piasku i żwiru tygodniowo.

Jedna z największych inwestycji infrastrukturalnych Europy

Finansowe ramy budowy połączenia między wybrzeżami wynoszą 55,1 mld koron duńskich według poziomu cen z 2015 roku. Odpowiada to kwocie około 7,5 mld euro. Projekt jest finansowany przede wszystkim za pomocą kredytów, które mają być spłacane z przyszłych opłat pobieranych od użytkowników tunelu. Inwestycję współfinansuje również Unia Europejska.

Początkowo planowano jednoczesne uruchomienie drogi i kolei. W maju 2026 roku spółka Sund & Bælt poinformowała jednak, że z powodu opóźnień przygotowywane jest dwuetapowe otwarcie przeprawy. Jako pierwsza ma zostać udostępniona część drogowa, natomiast połączenie kolejowe ruszy po zakończeniu niezbędnych prac po stronie niemieckiej. Inwestor zapowiedział przedstawienie zaktualizowanego harmonogramu na podstawie doświadczeń zdobytych podczas zatapiania pierwszych elementów.

Etapowe uruchamianie tunelu ma umożliwić wcześniejsze wykorzystanie gotowej infrastruktury drogowej, bez konieczności oczekiwania na zakończenie wszystkich inwestycji kolejowych prowadzących do przeprawy.

Polskie kompetencje widoczne na światowym projekcie

Tunel Fehmarnbelt jest przedsięwzięciem, w którym nawet stosunkowo niewielki element musi spełniać bardzo wysokie wymagania techniczne. Od jakości każdej spoiny, rury i stalowej ramy zależą bezpieczeństwo oraz terminowa realizacja kolejnych etapów budowy.

Znaczący udział Grupy Impostal pokazuje, że polskie przedsiębiorstwa dysponują kompetencjami pozwalającymi im współtworzyć najbardziej wymagające inwestycje infrastrukturalne na świecie. Dla firmy jest to jeden z najważniejszych projektów w historii, a zdobyte doświadczenie może otworzyć drogę do następnych kontraktów zagranicznych.

Gdy przeprawa zostanie oddana do użytku, miliony kierowców i pasażerów będą pokonywać Bałtyk w ciągu kilku minut. W konstrukcji najdłuższego zatapianego tunelu świata pozostanie przy tym wyraźny polski wkład.