Ponad 500 akcji zdrowotnych w całej Polsce. Ruszyła kampania „Profilaktyka – podaj dalej”
Czasami do wykonania ważnego badania nie potrzeba kolejnej kampanii strachu ani skomplikowanych argumentów. Wystarczy wiadomość od córki, rozmowa z przyjacielem albo proste pytanie: „Kiedy ostatnio się badałeś?”. Na takim właśnie pomyśle opiera się nowa ogólnopolska kampania Ministerstwa Zdrowia „Profilaktyka – podaj dalej”, która ma sprawić, że przypominanie bliskim o zdrowiu stanie się czymś tak naturalnym jak pytanie, czy bezpiecznie dotarli do domu.
Ministerstwo Zdrowia ogłosiło wrzesień 2026 roku miesiącem profilaktyki. W całym kraju zaplanowano ponad 500 wydarzeń i akcji zdrowotnych, podczas których będzie można uzyskać informacje o bezpłatnych programach badań, porozmawiać ze specjalistami i sprawdzić, z jakiej profilaktyki można skorzystać. Kampania ma być widoczna również w telewizji, internecie, przestrzeni miejskiej i na największych obiektach sportowych.
Najważniejszy cel jest jednak znacznie prostszy: przekonać Polaków, żeby nie czekali na pierwsze objawy choroby.
Badania są dostępne. Wciąż korzysta z nich zbyt mało osób
Dane przytoczone przez Ministerstwo Zdrowia pokazują, dlaczego taka kampania jest potrzebna.
W ciągu ostatnich dwóch lat z programu profilaktyki raka piersi skorzystało 32,77 proc. uprawnionych kobiet. Jeszcze niższa jest frekwencja w programie profilaktyki raka szyjki macicy z wykorzystaniem testu HPV HR – wynosi 15,22 proc.
Z programu badań przesiewowych raka jelita grubego z wykorzystaniem kolonoskopii w 2025 roku skorzystało natomiast około 15 proc. osób uprawnionych.
Oznacza to, że wciąż ogromna liczba osób, które mogą wykonać badanie bezpłatnie i bez objawów choroby, nie korzysta z tej możliwości.
Tymczasem właśnie na tym polega sens badań przesiewowych. Nie wykonuje się ich dlatego, że człowiek czuje się chory. Ich zadaniem jest znalezienie zmian wtedy, gdy nie dają jeszcze żadnych sygnałów i mogą być znacznie łatwiejsze do leczenia.
– Najlepszym prezentem, jaki możemy podarować drugiej osobie, jest troska o jej zdrowie – podkreśla minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.
I właśnie od tego zdania kampania bierze swój społeczny charakter.
Nie chodzi wyłącznie o to, aby samemu zrobić badanie.
Chodzi również o to, by „podać dalej” informację.
Mammografia czeka na setki tysięcy kobiet
Jednym z badań, które można obecnie umówić stosunkowo łatwo, jest mammografia.
Z bezpłatnego programu mogą korzystać kobiety w wieku od 45 do 74 lat. Standardowo badanie wykonywane jest raz na dwa lata, a skierowanie nie jest potrzebne. Można zapisać się bezpośrednio w placówce, przez Internetowe Konto Pacjenta albo aplikację mojeIKP.
W sierpniu 2026 roku w systemie mojeIKP dostępnych było ponad 384 tys. terminów mammografii.
To szczególnie ważne, ponieważ rak piersi we wczesnej fazie może rozwijać się bez wyraźnych objawów. Mammografia potrafi wykryć niewielkie zmiany, których kobieta nie jest jeszcze w stanie samodzielnie wyczuć. Program jest skierowany właśnie do osób bez objawów, ponieważ jego celem jest znalezienie choroby możliwie wcześnie.
W praktyce pierwszy krok może więc zająć kilka minut: otworzyć aplikację, wybrać badanie, miejscowość i dogodny termin.
Nowy test HPV HR może pomóc zapobiegać rakowi szyjki macicy
Duże zmiany zaszły również w profilaktyce raka szyjki macicy.
W programie dla kobiet w wieku 25–64 lat dostępny jest test HPV HR z genotypowaniem. Pozwala on wykryć materiał genetyczny typów wirusa brodawczaka ludzkiego, które wiążą się z wysokim ryzykiem rozwoju raka szyjki macicy. Jeśli wynik jest dodatni, z tej samej pobranej próbki można wykonać dodatkowo cytologię na podłożu płynnym.
Test HPV HR w ramach programu wykonuje się co pięć lat.
Mimo rozszerzania możliwości diagnostycznych zainteresowanie programem pozostaje niewielkie. Według danych Ministerstwa Zdrowia wykorzystuje go obecnie niewiele ponad 15 proc. uprawnionych kobiet.
Jednocześnie dostępność terminów jest bardzo duża. W sierpniu w mojeIKP można było znaleźć ponad 445 tys. terminów badań HPV HR.
W tym przypadku problemem nie musi więc być brak wolnego miejsca.
Znacznie częściej pierwszą przeszkodą pozostaje decyzja, by rzeczywiście się zapisać.
Kolonoskopia nie jest tylko badaniem. Może od razu usunąć zmianę
Kolejnym ważnym elementem profilaktyki jest program badań przesiewowych raka jelita grubego.
Bez skierowania mogą z niego korzystać kobiety i mężczyźni w wieku 50–65 lat, którzy nie mają objawów choroby i nie wykonywali kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat. Program obejmuje również osoby w wieku 40–49 lat, jeśli u ich krewnego pierwszego stopnia rozpoznano raka jelita grubego.
Kolonoskopia ma dodatkową zaletę. Podczas badania lekarz nie tylko ogląda wnętrze jelita. Może również wykryć i usunąć niektóre polipy, zanim przekształcą się w zmianę nowotworową.
Rak jelita grubego rozwija się często przez wiele lat i przez długi czas może nie powodować żadnych objawów. Właśnie dlatego badanie osób, które czują się zdrowe, ma tak duże znaczenie.
A jednak w 2025 roku na bezpłatne badanie zgłosiło się około 15 proc. uprawnionych.
To jeden z obszarów, w których zwykłe przypomnienie bliskiej osobie naprawdę może przełożyć się na decyzję o badaniu.
Dorośli od 20. roku życia mogą zrobić bilans zdrowia
Kampania przypomina nie tylko o profilaktyce nowotworowej.
Działa również program „Moje Zdrowie”, będący bezpłatnym bilansem zdrowia dla osób od 20. roku życia. W pierwszym roku działania programu ankietę wypełniło ponad 3,7 mln Polaków.
Osoby w wieku od 20 do 49 lat mogą korzystać z bilansu co pięć lat, a osoby mające co najmniej 50 lat – co trzy lata. Nie ma górnej granicy wieku.
Początek jest prosty.
Pacjent wypełnia ankietę dotyczącą m.in. stylu życia, masy ciała, chorób występujących w rodzinie, zdrowia psychicznego czy czynników ryzyka zakażenia HCV. Można zrobić to przez IKP, aplikację mojeIKP albo bezpośrednio w swojej przychodni POZ. Na podstawie odpowiedzi dobierany jest zakres badań.
Po ich wykonaniu pacjent otrzymuje indywidualny plan zdrowotny.
W praktyce oznacza to możliwość zrobienia przeglądu własnego zdrowia nawet wtedy, gdy nic szczególnego nie boli i nie ma powodu do wizyty związanej z konkretną chorobą.
Ponad 500 wydarzeń w całej Polsce
„Profilaktyka – podaj dalej” ma być widoczna przez cały wrzesień.
Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało ponad 500 wydarzeń i lokalnych akcji, podczas których będzie można dowiedzieć się, jakie badania są dostępne, poznać programy profilaktyczne i porozmawiać ze specjalistami. W ośmiu miastach zaplanowano dodatkowe akcje promujące profilaktykę.
Kampania pojawi się również w przestrzeni publicznej.
Na pomarańczowo podświetlane będą m.in. Stadion Śląski w Chorzowie, Spodek w Katowicach, Tarczyński Arena we Wrocławiu i Pałac Kultury i Nauki w Warszawie. PGE Narodowy wyświetlił hasło #Profilaktyka, a specjalne materiały kampanii mają pojawić się również na innych dużych arenach.
Do przedsięwzięcia włączyły się resorty, samorządy, instytucje publiczne, środowisko medyczne i partnerzy społeczni. Ministerstwo Zdrowia podpisało porozumienia dotyczące współpracy w promocji profilaktyki m.in. z resortami edukacji, sportu i turystyki, infrastruktury oraz aktywów państwowych.
Kampania ma nawet własną maskotkę – Profisia, której zadaniem jest przypominanie o idei przekazywania informacji o badaniach dalej.
Najprostsze „podaj dalej” może zacząć się dzisiaj
W profilaktyce jest pewien paradoks.
Wiele najważniejszych badań wykonuje się wtedy, kiedy człowiek czuje się dobrze. Właśnie dlatego tak łatwo je odłożyć.
Praca, rodzina i codzienne obowiązki wydają się pilniejsze. Badanie można zrobić przecież za miesiąc. Albo za pół roku.
Kampania Ministerstwa Zdrowia próbuje zmienić ten sposób myślenia.
Profilaktyka nie ma zaczynać się od obawy przed chorobą, lecz od zwyczajnego dbania o siebie – podobnie jak ruch, rozsądne odżywianie czy szczepienia.
I można zrobić jeszcze jedną rzecz.
Po umówieniu własnego badania przypomnieć o nim komuś bliskiemu.
Mamie, która od kilku lat nie robiła mammografii.
Partnerce, która odkłada test HPV.
Ojcu, który nigdy nie zdecydował się na kolonoskopię.
Albo znajomemu, który od lat nie robił podstawowych badań.
Właśnie stąd nazwa kampanii „Profilaktyka – podaj dalej”
Źródła:
Ministerstwo Zdrowia – oficjalny komunikat z 2 września 2026 roku o kampanii „Profilaktyka – podaj dalej”, frekwencji w programach, dostępnych terminach i ponad 500 wydarzeniach:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/profilaktyka—podaj-dalej–ruszyla-ogolnopolska-kampania-na-rzecz-zdrowia-polakow
Pacjent.gov.pl – oficjalna strona kampanii i materiały dotyczące dostępnych programów profilaktycznych:
https://pacjent.gov.pl/profilaktyka-podaj-dalej
Pacjent.gov.pl – informacje o bezpłatnym programie profilaktyki raka piersi i mammografii dla kobiet w wieku 45–74 lata:
https://pacjent.gov.pl/program-profilaktyczny/profilaktyka-raka-piersi
NFZ / Pacjent.gov.pl – informacje o programie „Moje Zdrowie” dla osób od 20. roku życia:
https://pacjent.gov.pl/program-moje-zdrowie
