Nowa nadzieja w leczeniu raka jelita grubego. U żadnego z pacjentów nie doszło do nawrotu choroby

To jedna z najbardziej obiecujących wiadomości dla osób zmagających się z rakiem jelita grubego. W badaniu klinicznym przeprowadzonym przez brytyjskich naukowców u żadnego z 32 pacjentów nie stwierdzono nawrotu nowotworu po niemal trzech latach obserwacji. Co więcej, u 59 proc. uczestników po zastosowaniu krótkiej immunoterapii i operacji nie znaleziono już komórek nowotworowych. Wyniki dają nadzieję na skuteczniejsze i mniej obciążające leczenie wybranych grup chorych.

Rak jelita grubego należy do najczęściej diagnozowanych nowotworów na świecie. Choć współczesna medycyna dysponuje coraz skuteczniejszymi metodami jego leczenia, jednym z największych wyzwań pozostaje ryzyko nawrotu choroby.

Naukowcy z University College London (UCL) oraz University College London Hospitals (UCLH) postanowili sprawdzić, czy zmiana kolejności stosowanych terapii może poprawić długoterminowe wyniki leczenia.

Rezultaty badania NEOPRISM-CRC, przedstawione podczas dorocznego kongresu American Association for Cancer Research w kwietniu 2026 roku, okazały się wyjątkowo obiecujące.

Zaledwie dziewięć tygodni leczenia i niezwykłe rezultaty

W badaniu uczestniczyło 32 pacjentów z rakiem jelita grubego w II lub III stadium zaawansowania. Wszyscy mieli określony typ nowotworu, charakteryzujący się zaburzeniami naprawy DNA (dMMR) lub wysoką niestabilnością mikrosatelitarną (MSI-H).

To ważne, ponieważ nie każdy nowotwór jelita grubego reaguje na immunoterapię w taki sam sposób.

Zamiast rozpoczynać leczenie od operacji, po której część chorych otrzymuje wielomiesięczną chemioterapię, badacze zastosowali inne podejście. Pacjentom podawano przez maksymalnie dziewięć tygodni pembrolizumab – lek pomagający układowi odpornościowemu rozpoznawać i zwalczać komórki nowotworowe.

Dopiero po zakończeniu immunoterapii przeprowadzano planowany zabieg chirurgiczny.

Efekty były bardzo dobre. U 59 proc. pacjentów poddanych ocenie pooperacyjnej badanie usuniętych tkanek nie wykazało już obecności żywych komórek nowotworowych. Oznacza to uzyskanie tak zwanej całkowitej odpowiedzi patologicznej.

Jeszcze bardziej obiecujące okazały się wyniki późniejszej obserwacji.

Po medianie 33 miesięcy od rozpoczęcia obserwacji u żadnego z uczestników nie stwierdzono nawrotu raka. Dotyczyło to również osób, u których podczas operacji wykryto jeszcze pozostałości nowotworu.

Układ odpornościowy może stać się silniejszym sprzymierzeńcem

Pembrolizumab nie jest nowym lekiem. Od lat wykorzystuje się go w leczeniu różnych nowotworów. Jego działanie polega na blokowaniu białka PD-1, które może ograniczać aktywność komórek odpornościowych.

Niektóre nowotwory wykorzystują ten mechanizm, aby ukrywać się przed układem odpornościowym. Zablokowanie PD-1 pomaga limfocytom T ponownie rozpoznawać i atakować komórki raka.

W przypadku nowotworów z cechami dMMR/MSI-H takie podejście może być szczególnie skuteczne, ponieważ komórki nowotworowe zawierają liczne zmiany genetyczne, które ułatwiają ich wykrywanie przez układ odpornościowy.

Badanie NEOPRISM-CRC pokazuje, że odpowiednio wczesne zastosowanie immunoterapii może przynieść trwałe korzyści także u osób, których nowotwór nadaje się do operacji.

Naukowcy analizowali również obecność krążącego DNA nowotworowego we krwi pacjentów. Takie badania mogą w przyszłości pomagać w ocenie skuteczności leczenia i wykrywaniu nawet niewielkich pozostałości choroby.

Czy immunoterapia pozwoli uniknąć chemioterapii?

To jedna z najważniejszych możliwości wynikających z badań brytyjskich specjalistów.

W określonych przypadkach krótkie leczenie immunologiczne przed operacją mogłoby ograniczyć potrzebę stosowania późniejszej chemioterapii. Dla pacjentów oznaczałoby to potencjalnie krótszy i mniej obciążający proces leczenia.

Należy jednak zachować ostrożność. Badanie obejmowało niewielką grupę chorych, bez losowo przydzielonej grupy kontrolnej, a jego wyniki nie oznaczają, że immunoterapia może zastąpić chemioterapię u wszystkich osób z rakiem jelita grubego.

Również leczenie pembrolizumabem może powodować działania niepożądane, w tym powikłania związane z nadmierną aktywnością układu odpornościowego.

Potrzebne są dalsze badania, obejmujące większą liczbę pacjentów i dłuższy okres obserwacji, aby potwierdzić skuteczność oraz bezpieczeństwo takiego postępowania.

Mimo tych zastrzeżeń uzyskane wyniki stanowią ważny krok w rozwoju nowoczesnej onkologii.

Największą nadzieję daje fakt, że niemal trzy lata bez nawrotu choroby nie były pojedynczym przypadkiem, lecz wynikiem zaobserwowanym u wszystkich uczestników niewielkiego badania.

To kolejny dowód na to, jak ogromne możliwości otwiera medycyna spersonalizowana, w której leczenie dobiera się nie tylko do rodzaju nowotworu, ale również do jego cech molekularnych.

Być może w przyszłości dla większej liczby chorych diagnoza raka jelita grubego będzie oznaczała nie tylko skuteczne leczenie, ale także mniejsze ryzyko powrotu choroby i szybszy powrót do codziennego życia.

Źródła

1. University College London Hospitals – Groundbreaking bowel cancer trial follow-up shows zero relapses
2. American Association for Cancer Research – wyniki badania NEOPRISM-CRC, abstrakt CT170 (2026)
3. American Society of Clinical Oncology – wcześniejsze wyniki badania NEOPRISM-CRC
4. GeekWeek Interia – Nowy sposób na raka. Pozwala uniknąć nawrotu przez lata