Rewolucja w profilaktyce HIV – FDA zatwierdza nowy lek

W czerwcu 2025 r. amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła nową metodę zapobiegania zakażeniom wirusem HIV. Po raz pierwszy w historii profilaktyka przedekspozycyjna może polegać na podaniu zastrzyku raz na sześć miesięcy. Preparat Yeztugo stanowi ważny krok naprzód w walce z HIV, szczególnie dla osób, które mają trudności z regularnym, codziennym przyjmowaniem leków.

Czym jest PrEP i dlaczego Yeztugo jest przełomem?

PrEP (ang. Pre-Exposure Prophylaxis) to metoda ochrony osób niezakażonych HIV, ale znajdujących się w grupie wysokiego ryzyka. Dotąd najczęściej polegała na codziennym przyjmowaniu tabletki, co choć skuteczne, bywało dla wielu pacjentów niewygodne lub trudne do utrzymania.

Yeztugo (lenakapawir) to nowy lek w formie długo działającego zastrzyku, który podaje się jedynie dwa razy w roku. Takie rozwiązanie znacząco zwiększa szanse na utrzymanie skutecznej profilaktyki, zwłaszcza u osób mających problem z systematycznością. Dodatkowo preparat nie wykazuje krzyżowej oporności z innymi grupami leków, co podnosi jego efektywność.

Lenakapawir – kto może skorzystać?

Skuteczność leku potwierdzono w dwóch dużych badaniach klinicznych:

• PURPOSE 1 – 5300 kobiet w wieku 16–25 lat z RPA i Ugandy,

• PURPOSE 2 – 3200 mężczyzn, osób transpłciowych i o różnej tożsamości płciowej (powyżej 16 lat) z USA, Argentyny, Brazylii, Meksyku, Peru, RPA i Tajlandii.

Rezultaty były wyjątkowo obiecujące. W badaniu PURPOSE 1 odnotowano 100% skuteczności – żadna z uczestniczek nie zakaziła się HIV. W drugim badaniu zarejestrowano jedynie 2 nowe zakażenia wśród 2180 osób, co daje skuteczność na poziomie 99,9%. Oznacza to, że Yeztugo zapewnia niemal pełną ochronę niezależnie od płci, tożsamości płciowej czy orientacji seksualnej.

Jak działa lenakapawir i czy zastąpi obecne metody?

Lenakapawir to inhibitor kapsydu HIV-1, działający inaczej niż dotychczasowe leki – nie blokuje enzymów czy receptorów komórek, lecz atakuje białkową otoczkę wirusa, uniemożliwiając mu namnażanie się i infekowanie kolejnych komórek. Ma bardzo długi okres półtrwania, dzięki czemu utrzymuje się w organizmie przez wiele miesięcy i wymaga jedynie dwóch wizyt lekarskich rocznie.

Dotychczasowa tabletka PrEP (najczęściej zawierająca emtrycytabinę i tenofowir) pozostanie dostępna, a Yeztugo będzie jej wygodną alternatywą.

Co dalej?

Naukowcy pracują już nad kolejnymi wersjami leku – formą do samodzielnego wstrzykiwania oraz preparatem, który wystarczyłoby podawać raz w roku. Takie rozwiązania mogłyby jeszcze bardziej zwiększyć dostępność i wygodę stosowania PrEP, szczególnie w miejscach z ograniczoną opieką medyczną.

Źódło: gilead.com