Zbadano jak działa podziemna leśna sieć

Badacze podjęli próbę zweryfikowania teorii tzw. „drzew-matek”, według której drzewa komunikują się między sobą i starsze egzemplarze „opiekują się” młodszymi za pomocą podziemnej sieci korzeni i grzybów. Choć teoria ta okazała się mitem, podziemna sieć korzeni i grzybów ma kluczowe znaczenie dla ekosystemów leśnych.

W lesie drzewa tworzą między sobą połączenia za pomocą tzw. sieci mykoryzowej, składającej się z korzeni drzew oraz rosnącej na nich grzybni.

Naukowcy ze szwedzkiego Uniwersytetu Nauk Rolniczych wyjaśniają, że sieć mykoryzowa ma kluczowe znaczenie dla charakterystyki lasów, w tym ich reakcji na zmiany klimatyczne.

Znane jest od dawna, że grzyby mykoryzowe dostarczają drzewom składników odżywczych, otrzymując w zamian związki węgla. Teoria „drzew-matek” sugeruje, że za pośrednictwem tej sieci drzewa mogą dodatkowo „wspierać” swoje „potomstwo” i inne drzewa w pobliżu, np. przekazując im różne substancje. Drzewa miałyby nawet zdolność do wykrywania roślin osłabionych, chorych lub zagrożonych.

Teoria ta zyskała dużą uwagę mediów i często była prezentowana jako udowodniona i oparta na faktach.

Jednak rzeczywistość wygląda inaczej – teoria ta nie cieszy się dużym poparciem w świecie nauki.

Międzynarodowy zespół badaczy przeprowadził analizę dowodów na rzecz i przeciwko tej kontrowersyjnej teorii.

Badanie przeprowadzone przez ekspertów ze szwedzkiego Uniwersytetu Nauk Rolniczych wykazało, że dowody empiryczne na rzecz hipotezy są bardzo ograniczone, a brakuje teorii, która wyjaśniałaby proponowane mechanizmy.

Co prawda, duże drzewa i ich połączenia z sąsiednimi drzewami są nadal istotne dla całego ekosystemu. Jednak sieć grzybów mykoryzowych nie działa jako prosty przekaźnik przesyłający zasoby między roślinami. Zamiast tego, jest to miejsce dobrze znanej wymiany między drzewami i grzybami.

Zamiast opieki starszych drzew nad młodszymi, naukowcy zaobserwowali konkurencję.

„Odkryliśmy, że sieci mykoryzowe są niezbędne dla stabilności wielu ekosystemów leśnych, ale rzadko działają przez współdzielenie zasobów i wzajemną troskę między drzewami. Sieć ta raczej funkcjonuje jak rynek, na którym indywidualne drzewa i grzyby negocjują warunki, starając się zyskać jak najwięcej i przetrwać” – wyjaśnia Oskar Franklin, główny autor badania.

„Las to nie superorganizm czy rodzina drzew pomagających sobie nawzajem. To skomplikowany ekosystem składający się z drzew, grzybów i innych organizmów, które są ze sobą powiązane, ale nie kierują się wspólnym celem” – zaznacza.

„Choć opowieść o hipotezie 'drzew-matek’ ma niewielkie poparcie w dowodach naukowych i jest kontrowersyjna w społeczności naukowej, to zainspirowała zarówno badania, jak i społeczne zainteresowanie złożonością lasów. Kluczowe jest, aby przyszłe zarządzanie lasami i ich badanie uwzględniało rzeczywistą złożoność tych ważnych ekosystemów” – podsumowuje dr Franklin.

Źródło: iiasa.ac.at, nph.onlinelibrary.wiley.com