Pięć polskich podmiotów wśród zwycięzców EIC. Będą rozwijać technologie przyszłości
Polscy naukowcy i przedsiębiorcy znaleźli się w gronie laureatów jednego z najbardziej prestiżowych europejskich konkursów wspierających przełomowe technologie. Cztery polskie uczelnie i jedna firma wezmą udział w projektach wybranych do finansowania przez Europejską Radę ds. Innowacji (EIC). Wśród planowanych badań znalazły się technologie obrazowania w nanoskali, nowoczesne lasery, inteligentna diagnostyka medyczna oraz ekologiczne opakowania. Szczególnym powodem do dumy jest fakt, że dwa międzynarodowe projekty będą koordynowane właśnie przez polskie instytucje.
Pięć polskich instytucji wśród najlepszych w Europie
Europejska Rada ds. Innowacji ogłosiła 14 października 2026 roku wyniki konkursu EIC Pathfinder Open 2026. Spośród rekordowej liczby 2103 zgłoszonych wniosków wybrano zaledwie 43 projekty, które otrzymają możliwość realizacji ambitnych badań naukowych.
Na ich finansowanie przeznaczono łącznie około 166 mln euro, a wsparcie dla pojedynczego projektu może wynieść nawet 4 mln euro.
Wśród zwycięskich zespołów znalazło się pięć podmiotów z Polski: Uniwersytet Jagielloński, Politechnika Warszawska, Politechnika Wrocławska, Uniwersytet Warszawski oraz firma KB Folie Polska.
To ważne osiągnięcie, ponieważ EIC Pathfinder Open należy do najbardziej konkurencyjnych instrumentów finansowania badań w ramach europejskiego programu Horyzont Europa.
O skali zainteresowania świadczy liczba zgłoszeń. Do finansowania wybrano około 2 proc. wszystkich projektów, które przystąpiły do tegorocznej rywalizacji.
W zwycięskich konsorcjach uczestniczą organizacje z 30 państw, a ich zadaniem będzie rozwijanie pomysłów, które na obecnym etapie mogą wydawać się bardzo odległe od codziennego życia, ale w przyszłości mogą zmienić medycynę, elektronikę czy przemysł.
Co szczególnie istotne, polscy uczestnicy nie będą jedynie wykonywać zadań powierzonych przez zagranicznych liderów. Uniwersytet Jagielloński i Politechnika Warszawska pokierują własnymi międzynarodowymi konsorcjami badawczymi.
Uniwersytet Jagielloński chce zobaczyć to, co niemal niewidoczne
Jednym z najbardziej fascynujących przedsięwzięć będzie MRI-NOVA, koordynowany przez Uniwersytet Jagielloński.
Projekt nosi nazwę „Magnetic resonance imaging at nanoscale via atomic-like defects in diamond” i dotyczy opracowania nowej metody obrazowania magnetycznego w nanoskali z wykorzystaniem szczególnych właściwości diamentów.
Choć diament kojarzy się przede wszystkim z biżuterią, dla naukowców jest również niezwykle interesującym materiałem.
Odpowiednio przygotowane defekty w jego strukturze krystalicznej mogą zachowywać się jak bardzo czułe czujniki magnetyczne. Dzięki zjawiskom kwantowym możliwe jest wykrywanie niezwykle słabych sygnałów pochodzących z otoczenia.
Badacze chcą wykorzystać takie właściwości do opracowania nowych technik obrazowania obiektów o rozmiarach mierzonych w nanometrach, czyli miliardowych częściach metra.
Dla porównania ludzki włos ma średnicę wynoszącą dziesiątki tysięcy nanometrów.
Technologie pozwalające badać zjawiska w tak małej skali mogą otwierać nowe możliwości w naukach o materiałach, fizyce i badaniach biologicznych.
Nie oznacza to, że naukowcy już stworzyli gotowe urządzenie medyczne zdolne do obserwowania pojedynczych struktur wewnątrz organizmu. MRI-NOVA jest projektem badawczym na wczesnym etapie rozwoju technologii.
Jednak właśnie takie eksperymenty mogą w przyszłości dostarczać narzędzi, które pozwolą naukowcom przyglądać się materii z precyzją trudną dziś do osiągnięcia.
Warszawa i Wrocław pracują nad nową generacją laserów
Drugim przedsięwzięciem koordynowanym przez polską instytucję będzie REMOTION.
Na jego czele stanie Politechnika Warszawska, a jednym z partnerów będzie Politechnika Wrocławska.
Projekt dotyczy rozwoju technologii laserów półprzewodnikowych integrowanych z podłożami krzemowymi.
Dlaczego jest to tak istotne?
Krzem jest podstawowym materiałem wykorzystywanym w produkcji współczesnych układów elektronicznych. Jednak wytwarzanie wydajnych źródeł światła bezpośrednio w technologii krzemowej pozostaje dużym wyzwaniem.
Tymczasem przesyłanie informacji za pomocą światła może w wielu zastosowaniach przynosić korzyści w porównaniu z tradycyjnymi połączeniami elektrycznymi.
Rozwiązania fotoniczne wykorzystuje się już w telekomunikacji i centrach danych. Ich dalsza miniaturyzacja oraz integracja z elektroniką mogą pomóc zwiększać szybkość transmisji i efektywność energetyczną przyszłych systemów.
W REMOTION naukowcy będą badać metodę zwaną epitaksją zdalną, pozwalającą na wzrost odpowiednich struktur półprzewodnikowych na podłożach krzemowych.
W szczególności chodzi o materiały z grupy III–V układu okresowego, które są wykorzystywane do produkcji wydajnych laserów i innych elementów optoelektronicznych.
Jeśli opracowane rozwiązania okażą się skuteczne, mogą w przyszłości wspierać rozwój fotoniki krzemowej – technologii łączącej możliwości elektroniki i światła w coraz mniejszych układach.
To dziedzina istotna między innymi dla zaawansowanych systemów obliczeniowych, infrastruktury komunikacyjnej i przyszłych generacji urządzeń elektronicznych.
Uniwersytet Warszawski pomoże rozwijać diagnostykę medyczną
Kolejnym polskim laureatem został Uniwersytet Warszawski, który dołączy do międzynarodowego projektu 8D-SCOPE.
Jego pełna nazwa brzmi „Eight-Dimensional Smart Clinical Optical Phenotyping Endoscopy”.
Przedsięwzięcie dotyczy rozwoju nowoczesnych technik endoskopowych, pozwalających uzyskiwać bogatsze informacje optyczne o badanych tkankach.
Endoskopia odgrywa ogromną rolę we współczesnej medycynie. Dzięki niewielkim urządzeniom wyposażonym w systemy optyczne lekarze mogą oglądać wnętrze organizmu, diagnozować choroby i wykonywać wybrane zabiegi bez konieczności przeprowadzania rozległych operacji.
Jednym z kierunków rozwoju tej technologii jest rozszerzanie możliwości analizy obrazu, tak aby poza samym wyglądem tkanek uzyskiwać również dodatkowe informacje przydatne diagnostycznie.
Projekt 8D-SCOPE ma badać nowe możliwości inteligentnego obrazowania i charakteryzowania tkanek z wykorzystaniem zaawansowanych metod optycznych.
W przyszłości takie technologie mogłyby pomagać lekarzom dokładniej oceniać zmiany chorobowe i wspierać podejmowanie decyzji diagnostycznych.
Na razie są to jednak cele badawcze, a nie gotowe rozwiązania dostępne w szpitalach.
Sam udział polskich naukowców w tego rodzaju przedsięwzięciu jest ważny, ponieważ łączy badania podstawowe z poszukiwaniem technologii mogących znaleźć zastosowanie w ochronie zdrowia.
Polska firma chce tworzyć inteligentne opakowania
W gronie laureatów znalazła się również firma KB Folie Polska, która będzie uczestniczyć w projekcie SENSEPACK.
Jego celem jest opracowanie inteligentnych i bardziej zrównoważonych systemów opakowaniowych wykorzystujących wskaźniki enzymatyczne oraz technologie druku.
Brzmi skomplikowanie, ale sama idea jest niezwykle praktyczna.
Wyobraźmy sobie opakowanie, które potrafi informować o określonych zmianach zachodzących w przechowywanym produkcie, zamiast pełnić wyłącznie funkcję ochronną.
Odpowiednio zaprojektowane wskaźniki mogłyby reagować na konkretne substancje lub warunki, a następnie przekazywać informację w sposób łatwy do odczytania.
Takie rozwiązania mogą być szczególnie interesujące w przemyśle spożywczym, gdzie istotne znaczenie ma kontrola jakości i ograniczanie marnowania żywności.
Rozwój inteligentnych opakowań może również wspierać bardziej efektywne gospodarowanie materiałami oraz ograniczanie strat powstających podczas transportu i przechowywania produktów.
SENSEPACK koncentruje się na badaniach nad biologicznie programowalnymi wskaźnikami enzymatycznymi i metodami ich wytwarzania.
Dla polskiej firmy udział w międzynarodowym konsorcjum to okazja do współtworzenia technologii, które mogą znaleźć zastosowanie w opakowaniach przyszłości.
Warto jednak pamiętać, że na obecnym etapie nie chodzi o wprowadzenie gotowego produktu do sklepów, lecz o opracowanie i sprawdzenie nowych rozwiązań technologicznych.
Europejskie miliony na pomysły, które mogą zmienić świat
EIC Pathfinder Open różni się od wielu tradycyjnych programów wspierających przedsiębiorstwa.
Nie finansuje przede wszystkim gotowych produktów, które wystarczy wprowadzić na rynek. Jego zadaniem jest wspieranie badań obarczonych dużą niepewnością, ale posiadających wyjątkowo wysoki potencjał technologiczny.
To właśnie na tym etapie powstają koncepcje, które po latach mogą prowadzić do zupełnie nowych zastosowań.
Wybrane w 2026 roku projekty obejmują szeroki zakres dziedzin – od medycyny i informatyki kwantowej po zaawansowane materiały, produkcję przemysłową oraz technologie pomagające dostosowywać gospodarkę do zmian klimatu.
Wśród 43 zwycięskich przedsięwzięć znajdują się między innymi badania nad nowymi metodami leczenia nowotworów, komputerami kwantowymi i sposobami pozyskiwania wilgoci z powietrza, aby zwiększać odporność roślin na suszę.
Łącznie w projektach będzie uczestniczyć 218 organizacji z 30 państw, występujących w 266 rolach konsorcjalnych.
Co ważne, aż 34 spośród 43 wybranych projektów obejmują udział małych i średnich przedsiębiorstw.
Pokazuje to, że zaawansowane badania naukowe nie są wyłącznie domeną wielkich instytutów i największych uczelni. Coraz większą rolę odgrywają również wyspecjalizowane firmy, które potrafią przekształcać wyniki badań w rozwiązania użyteczne dla gospodarki.
Europejska Rada ds. Innowacji zaznacza, że wybrane zespoły przygotowują obecnie umowy grantowe. Ostateczne przyznanie finansowania będzie zależało od ich podpisania.
Polscy naukowcy mają pomysły, które dostrzega Europa
Wyniki konkursu EIC Pathfinder Open 2026 pokazują, że polskie instytucje badawcze i przedsiębiorstwa potrafią skutecznie konkurować o udział w najbardziej ambitnych europejskich przedsięwzięciach technologicznych.
Szczególne znaczenie mają dwa projekty koordynowane przez polskie uczelnie.
To nie tylko prestiż, ale również odpowiedzialność za organizację współpracy międzynarodowej, realizację celów naukowych i zarządzanie złożonymi przedsięwzięciami badawczymi.
Równie cenny jest udział pozostałych polskich partnerów, którzy będą wnosić własne kompetencje do projektów prowadzonych wspólnie z zagranicznymi zespołami.
Warto zauważyć, że konkurs był niezwykle wymagający. Przy ponad dwóch tysiącach zgłoszeń finansowanie otrzymała jedynie niewielka część pomysłów.
Co więcej, według Krajowego Punktu Kontaktowego 116 dodatkowych wniosków, w których przygotowaniu uczestniczyło 146 polskich podmiotów, uzyskało oceny przekraczające próg kwalifikacyjny, ale nie otrzymało dofinansowania ze względu na ograniczony budżet.
To pokazuje, jak duże jest zainteresowanie polskich naukowców i przedsiębiorców międzynarodowymi badaniami oraz jak wiele ambitnych koncepcji powstaje również poza gronem ostatecznych laureatów.
Przed zwycięskimi zespołami dopiero najważniejszy etap: wieloletnia praca badawcza, eksperymenty, próby i poszukiwanie rozwiązań problemów, na które nauka nie zna jeszcze odpowiedzi.
Nie wszystkie przedsięwzięcia muszą zakończyć się gotowym produktem. Taki jest charakter badań nad technologiami przełomowymi.
Jednak nawet pojedyncze odkrycie może otworzyć drogę do zastosowań, których znaczenia nie potrafimy dziś w pełni przewidzieć.
Dlatego obecność pięciu polskich podmiotów w gronie laureatów jest dobrą wiadomością nie tylko dla środowiska naukowego.
To również sygnał, że Polska ma wiedzę, ludzi i pomysły potrzebne do współtworzenia technologicznej przyszłości Europy.
Źródła:
- Krajowy Punkt Kontaktowy NCBR – 5 polskich podmiotów wśród laureatów konkursu EIC Pathfinder Open 2026 (15.10.2026)
- Europejska Rada ds. Innowacji – European Innovation Council backs 43 projects to turn breakthrough research into prototypes (14.10.2026)
- Komisja Europejska – EIC Pathfinder Open: zasady programu i finansowania badań przełomowych
