Indie odbudowują przyrodę na 21,76 mln hektarów. To prawie 70 proc. powierzchni Polski
Indie mogą pochwalić się jednym z największych przedsięwzięć odbudowy zdegradowanej przyrody na świecie. Według raportu przygotowanego we współpracy z Międzynarodową Unią Ochrony Przyrody (IUCN), w latach 2011–2020 działaniami odtworzeniowymi objęto tam aż 21,76 miliona hektarów terenów zdegradowanych i wylesionych. To powierzchnia odpowiadająca niemal 70 proc. terytorium Polski. Oznacza to, że Indie zrealizowały już blisko 84 proc. swojego zobowiązania w ramach międzynarodowej inicjatywy Bonn Challenge. Co ważne, odbudowa przyrody przynosi korzyści nie tylko środowisku, ale również milionom mieszkańców.
21,76 miliona hektarów. Skala robi wrażenie
17 czerwca 2026 roku, podczas obchodów Światowego Dnia Przeciwdziałania Pustynnieniu i Suszy w Nowym Delhi, przedstawiono drugi raport podsumowujący postępy Indii w realizacji inicjatywy Bonn Challenge.
Dokument przygotowany przez indyjskie Ministerstwo Środowiska, Lasów i Zmian Klimatu we współpracy z Międzynarodową Unią Ochrony Przyrody (IUCN) zawiera dane dotyczące przedsięwzięć realizowanych w latach 2011–2020.
Wyniki pokazują, że działania służące odbudowie zdegradowanych krajobrazów objęły łącznie 21,76 mln hektarów.
Dla porównania powierzchnia całej Polski wynosi około 31,3 mln hektarów. Oznacza to, że obszar indyjskich działań odtworzeniowych jest równy prawie siedmiu dziesiątym powierzchni naszego kraju.
Tak ogromna skala ma szczególne znaczenie w państwie, które od lat zmaga się z degradacją gleby, utratą naturalnych siedlisk, presją rolnictwa oraz skutkami suszy.
Indie zobowiązały się wcześniej, że do 2030 roku obejmą działaniami odtworzeniowymi 26 mln hektarów zdegradowanych i wylesionych terenów.
Według najnowszego raportu do realizacji tego celu pozostaje około 4,24 mln hektarów.
To wynik dający powody do optymizmu, choć warto pamiętać, że dane dotyczą okresu zakończonego w 2020 roku. Pokazują więc skalę wykonanych i zaraportowanych działań, a nie aktualny stan każdego z odtwarzanych ekosystemów.
Nie chodzi tylko o sadzenie drzew
Odbudowa zdegradowanych terenów często kojarzy się przede wszystkim z sadzeniem nowych lasów. W rzeczywistości jest to proces znacznie bardziej złożony.
Indyjskie działania obejmują między innymi odnawianie lasów, wspieranie naturalnej regeneracji roślinności, poprawę gospodarowania terenami leśnymi oraz rozwój agroleśnictwa.
To ostatnie rozwiązanie polega na łączeniu upraw rolnych lub hodowli zwierząt z odpowiednio dobranymi drzewami i krzewami.
Takie podejście może przynosić korzyści jednocześnie rolnictwu i środowisku. Drzewa ograniczają erozję gleby, zapewniają cień, wspierają zatrzymywanie wilgoci i tworzą siedliska dla wielu gatunków zwierząt.
W niektórych regionach działania obejmują również odbudowę namorzynów, czyli charakterystycznych lasów występujących na tropikalnych wybrzeżach.
Namorzyny odgrywają szczególną rolę w ochronie przyrody. Stanowią schronienie dla ryb i innych organizmów, magazynują duże ilości węgla, a ich systemy korzeniowe pomagają chronić wybrzeża przed erozją i skutkami silnych fal.
Oznacza to, że odbudowa krajobrazów nie zawsze polega na przekształcaniu każdego terenu w las. Celem powinno być przywrócenie odpowiednich funkcji ekologicznych danego obszaru, z uwzględnieniem jego naturalnego charakteru.
Jest to ważne również dlatego, że łąki, sawanny czy inne otwarte ekosystemy mogą być równie cenne dla różnorodności biologicznej jak tereny leśne.
Telangana pokazuje, jak można zmieniać krajobraz
Jednym z liderów indyjskich działań odtworzeniowych okazał się stan Telangana, położony w południowej części kraju.
Według raportu na jego terenie objęto odnową około 4,18 mln hektarów, z czego ponad 3,6 mln hektarów przypada na działania związane z agroleśnictwem.
To przykład podejścia, w którym ochrona środowiska może być łączona z codziennymi potrzebami mieszkańców terenów wiejskich.
Odpowiednio prowadzone agroleśnictwo pozwala wykorzystywać ziemię do produkcji rolnej, a jednocześnie poprawiać jej kondycję i ograniczać niektóre skutki zmian klimatu.
Wśród stanów wyróżniających się skalą działań znalazły się również Andhra Pradesh, Gujarat, Madhya Pradesh i Odisha.
W każdym z tych regionów warunki przyrodnicze są odmienne, dlatego metody odbudowy krajobrazu muszą być dostosowane do lokalnego klimatu, dostępności wody, rodzaju gleb i sposobów użytkowania ziemi.
To również ważna lekcja dla innych państw. Skuteczna odbudowa przyrody wymaga nie tylko odpowiednich środków finansowych, ale także wiedzy o lokalnych ekosystemach i współpracy z mieszkańcami.
Odbudowa przyrody to również miejsca pracy
Jednym z najbardziej interesujących aspektów indyjskiego programu jest jego wymiar społeczny.
Według przedstawionych danych przedsięwzięcia odtworzeniowe wygenerowały około 1,22 miliarda osobodni zatrudnienia.
Oznacza to łączną liczbę dni pracy wykonanej przez osoby zaangażowane w realizację projektów, a nie 1,22 miliarda odrębnych miejsc pracy.
Prace mogły obejmować między innymi sadzenie i pielęgnację roślinności, działania przeciwerozyjne, gospodarowanie wodą oraz utrzymanie infrastruktury służącej odnowie terenów.
W regionach wiejskich, gdzie wiele rodzin utrzymuje się z rolnictwa lub pracy sezonowej, takie przedsięwzięcia mogą tworzyć dodatkowe możliwości zarobkowania.
Korzyści mogą być również długofalowe.
Poprawa jakości gleby, ograniczenie erozji i zwiększenie zdolności krajobrazu do zatrzymywania wody sprzyjają utrzymaniu produktywności gruntów oraz zmniejszaniu podatności gospodarstw na niekorzystne warunki pogodowe.
Odbudowa środowiska nie musi więc oznaczać rezygnacji z rozwoju gospodarczego. Odpowiednio zaplanowana może wspierać zarówno przyrodę, jak i lokalne społeczności.
Wspólny światowy cel: 350 milionów hektarów do 2030 roku
Indyjskie przedsięwzięcie jest częścią znacznie większego międzynarodowego programu.
Bonn Challenge to globalna inicjatywa uruchomiona w 2011 roku przez rząd Niemiec i Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody.
Jej początkowym celem było objęcie odtwarzaniem 150 mln hektarów zdegradowanych i wylesionych krajobrazów do 2020 roku. Następnie przyjęto jeszcze ambitniejsze zobowiązanie: 350 mln hektarów do 2030 roku.
Do inicjatywy dołączyły dziesiątki państw oraz organizacji podejmujących działania na rzecz odbudowy ekosystemów.
Indie początkowo zadeklarowały odnowę 21 mln hektarów, a w 2019 roku zwiększyły swoje zobowiązanie do 26 mln hektarów.
Ogłoszone wyniki pokazują, że do realizacji tego celu zbliżyły się już w znacznym stopniu.
Podczas prezentacji raportu minister środowiska Bhupender Yadav podkreślał znaczenie łączenia działań administracji, innowacji naukowych i zaangażowania społecznego.
W praktyce odbudowa zdegradowanych krajobrazów wymaga współpracy wielu środowisk – od naukowców i leśników po rolników oraz mieszkańców lokalnych miejscowości.
Samo zobowiązanie do odnowy określonej powierzchni nie wystarcza. Ostateczny sukces zależy od tego, czy odtwarzane tereny odzyskają trwałe funkcje przyrodnicze i czy efekty tych prac utrzymają się przez kolejne lata.
Indie wciąż mają przed sobą ogromne wyzwanie
Mimo imponującej skali działań sytuacja środowiskowa Indii pozostaje wymagająca.
Według danych przytoczonych przez tamtejsze Ministerstwo Środowiska około 97,85 mln hektarów, czyli 29,77 proc. powierzchni kraju, jest dotkniętych degradacją ziemi lub pustynnieniem.
Oznacza to, że odtwarzanie ekosystemów musi być prowadzone równolegle z ograniczaniem przyczyn ich niszczenia.
Istotne są między innymi odpowiednia gospodarka wodna, przeciwdziałanie erozji, ochrona istniejących lasów i ograniczanie nadmiernej eksploatacji zasobów naturalnych.
Nie każda akcja sadzenia drzew prowadzi do trwałej poprawy stanu środowiska. Znaczenie ma dobór odpowiednich gatunków, ochrona naturalnych siedlisk i późniejsza opieka nad odtwarzanym terenem.
Z tego powodu specjaliści coraz częściej zwracają uwagę na konieczność oceniania nie tylko powierzchni objętej działaniami, ale także rzeczywistych zmian w stanie gleby, różnorodności biologicznej i gospodarce wodnej.
Indyjskie doświadczenia mogą stanowić cenny punkt odniesienia dla innych krajów, które chcą prowadzić podobne przedsięwzięcia na dużą skalę.
Przyrodę można odbudowywać. Indie pokazują skalę możliwości
Dobra wiadomość płynąca z Indii nie sprowadza się wyłącznie do imponującej liczby hektarów.
Pokazuje coś znacznie ważniejszego: odbudowa zdegradowanych krajobrazów może być realizowana na ogromną skalę, a działania na rzecz środowiska mogą iść w parze z tworzeniem możliwości zatrudnienia i poprawą warunków życia mieszkańców.
Przywracanie roślinności, ograniczanie erozji, odbudowa terenów podmokłych i rozwijanie zrównoważonego rolnictwa to inwestycje, których efekty mogą być odczuwalne przez wiele pokoleń.
Oczywiście przyroda potrzebuje czasu. Posadzenie drzewa nie oznacza jeszcze odtworzenia lasu, a rozpoczęcie rekultywacji nie daje gwarancji trwałego przywrócenia wszystkich funkcji ekosystemu.
Jednak każdy dobrze zaplanowany i skutecznie prowadzony projekt zwiększa szanse na poprawę stanu środowiska.
Indie pokazują, że nawet w kraju zmagającym się z ogromną presją na zasoby naturalne można podejmować działania o rozmiarach trudnych do wyobrażenia.
Niemal 22 miliony hektarów objętych odbudową to ważny etap długotrwałego procesu. Jeśli przedsięwzięcia te przyniosą trwałe rezultaty, ich znaczenie będzie wykraczać daleko poza granice jednego państwa.
Bo przyroda ma niezwykłą zdolność regeneracji. Czasami potrzebuje przede wszystkim tego, aby człowiek stworzył jej odpowiednie warunki.
Źródła:
- Rząd Indii – Ministerstwo Środowiska, Lasów i Zmian Klimatu: oficjalny komunikat o 21,76 mln hektarów objętych odtwarzaniem (17.06.2026)
- Bonn Challenge / IUCN – India Brings Over 21 Million Hectares of Land Under Restoration (29.06.2026)
- The Indian Express – India restored 21.76 million hectares of land between 2011 and 2020, says report (17.06.2026)
- The Economic Times – India restores 21.76 million hectares of deforested land, nears 84 per cent of Bonn Challenge target (17.06.2026)
