Rok bez odnotowanego kłusownictwa na nosorożce. Wielki sukces w Azji

Rok 2025 przyniósł bardzo dobrą wiadomość dla ochrony nosorożców. W indyjskim stanie Assam, Nepalu i Indonezji nie odnotowano ani jednego znanego przypadku zabicia tych zwierząt przez kłusowników. Sukces jest efektem wieloletniej pracy strażników, policji, przyrodników oraz mieszkańców terenów sąsiadujących z najważniejszymi ostojami nosorożców.

Informacje pochodzą z najnowszego raportu „State of the Rhino 2026”, opublikowanego przez International Rhino Foundation. Organizacja podkreśla jednak, że nie wszystkie państwa udostępniły pełne dane za 2025 rok. Dlatego najbezpieczniej mówić o zerowej liczbie znanych lub zgłoszonych przypadków, a nie o całkowitym zniknięciu zagrożenia.

Assam i Nepal pokazują, że ochrona przynosi rezultaty

Assam ma szczególne znaczenie dla przyszłości nosorożca indyjskiego. W tym jednym stanie żyje blisko 80 proc. światowej populacji gatunku. Jego największą ostoją pozostaje Park Narodowy Kaziranga, zamieszkiwany przez ponad 2600 nosorożców.

Jeszcze w połowie poprzedniej dekady w Assamie kłusownicy potrafili zabić w ciągu roku niemal 30 zwierząt. W 2022 roku po raz pierwszy od lat 70. nie odnotowano tam ani jednego takiego przypadku. Ten wynik udało się powtórzyć w 2025 roku.

Zmianę przyniosło połączenie patroli terenowych, monitoringu, współpracy policji i służb leśnych oraz działań wywiadowczych pozwalających udaremniać polowania, zanim do nich dojdzie. W Parku Narodowym Manas od trzech lat nie odnotowano kłusownictwa ani na nosorożce, ani na tygrysy.

Równie imponujące są osiągnięcia Nepalu, w którym żyją około 752 nosorożce indyjskie. Od 2011 roku kraj już dziesięciokrotnie kończył rok bez zgłoszonego przypadku kłusownictwa na te zwierzęta. Nepal zapisał się również w historii jako pierwsze państwo, które jednocześnie osiągnęło zerowy wynik w przypadku nosorożców, tygrysów i słoni.

Istotną częścią tamtejszego systemu ochrony jest współpraca z lokalnymi społecznościami. Mieszkańcy otrzymują możliwość uczestniczenia w zarządzaniu lasami i korzystania z dochodów związanych z ochroną przyrody. Dzięki temu żywe zwierzę staje się dla lokalnej gospodarki znacznie cenniejsze niż jego róg.

Łączna populacja nosorożców indyjskich w Indiach i Nepalu jest obecnie szacowana na około 4075 osobników. W 2022 roku było ich około 4014. Wzrost nie jest szybki, ale pokazuje, że gatunek znajdujący się niegdyś na skraju wyginięcia może stopniowo odzyskiwać utracone tereny.

Nadzieja dla najrzadszych nosorożców świata

Brak zgłoszonych przypadków kłusownictwa w Indonezji jest szczególnie ważny. To właśnie tam żyją dwa krytycznie zagrożone gatunki: nosorożec jawajski oraz nosorożec sumatrzański.

Na wolności pozostało prawdopodobnie około 50 nosorożców jawajskich i zaledwie od 34 do 47 sumatrzańskich. W latach 2019–2023 kłusownicy mogli zabić od 18 do 26 nosorożców jawajskich, co przyczyniło się do zmniejszenia znanej populacji tego gatunku aż o jedną trzecią. Zerowy wynik za 2025 rok daje więc przyrodnikom bezcenny czas na wzmacnianie patroli, programów hodowlanych i ochrony siedlisk.

Sytuacja nadal pozostaje jednak bardzo delikatna. Wszystkie żyjące dziko nosorożce jawajskie występują w jednym miejscu – Parku Narodowym Ujung Kulon. Choroba, katastrofa naturalna albo ponowna fala kłusownictwa mogłyby zagrozić całemu gatunkowi.

Teraz najważniejsze będą siedliska

Powstrzymanie kłusowników jest ogromnym osiągnięciem, lecz nie kończy walki o nosorożce. Coraz większym problemem stają się kurczące się i podzielone siedliska, niedobory wody oraz ekspansja obcych gatunków roślin wypierających trawy stanowiące pokarm zwierząt.

Dotyczy to między innymi Parku Narodowego Manas, do którego nosorożce powróciły dzięki programowi przesiedleń. Obecnie żyje tam ponad 40 zwierząt.

– Konieczne jest zachowanie odżywczych traw poprzez aktywne działania – podkreśla Sonali Ghosh, dyrektorka Parku Narodowego Manas.

Ochrona gatunku coraz częściej oznacza więc nie tylko pilnowanie zwierząt, lecz także odnawianie łąk, usuwanie roślin inwazyjnych, zabezpieczanie wodopojów oraz tworzenie korytarzy pozwalających nosorożcom bezpiecznie przemieszczać się pomiędzy ostojami.

Wyniki z 2025 roku pokazują, że nawet zorganizowane kłusownictwo można skutecznie ograniczyć, jeśli służby, naukowcy i lokalne społeczności działają wspólnie. Teraz tę samą determinację trzeba skierować na ochronę przestrzeni, w której nosorożce będą mogły żyć i rozmnażać się przez kolejne pokolenia.

Źródła:

International Rhino Foundation – pełny raport „State of the Rhino 2026”
International Rhino Foundation – podsumowanie raportu za 2026 rok
IUCN – dane dotyczące liczebności i zagrożeń dla nosorożców
Deccan Herald