Węgry zaostrzają przepisy dla cyrków. Od 2027 roku koniec występów wielu dzikich zwierząt

Węgry robią kolejny ważny krok w stronę lepszej ochrony zwierząt. Od 1 stycznia 2027 roku cyrki działające w tym kraju nie będą mogły wykorzystywać w przedstawieniach wielu gatunków dzikich zwierząt. Nowe przepisy obejmą nie tylko same występy, ale również ich rozmnażanie, szkolenie i pozyskiwanie na potrzeby cyrkowych menażerii. Dla zwierząt, które już znajdują się pod opieką cyrków, przewidziano okres przejściowy pozwalający zapewnić im dalszą opiekę bez konieczności występowania przed publicznością.

Zmiana jest odpowiedzią na rosnące znaczenie dobrostanu zwierząt oraz coraz powszechniejsze w Europie przekonanie, że rozrywka nie powinna wymagać od dzikich gatunków życia w warunkach dalekich od ich naturalnych potrzeb.

Cyrk bez lwów, tygrysów, słoni i niedźwiedzi

Zakres przygotowanych regulacji jest szeroki. Projekt przepisów obejmuje między innymi dzikie kotowate, niedźwiedzie, słonie, żyrafy, hipopotamy, nosorożce, naczelne, hieny, foki, kangury oraz część ptaków drapieżnych i niebezpiecznych gadów. W przypadku kotowatych wyjątkiem pozostają koty domowe, podobnie jak w rodzinie psowatych zakaz nie obejmuje psa domowego.

Oznacza to, że do cyrkowych menażerii nie będzie można pozyskiwać zwierząt należących do wskazanych grup, rozmnażać ich, szkolić ani prezentować w przedstawieniach.

Węgierski rząd uzasadnia zmianę zarówno względami związanymi z dobrostanem zwierząt, jak i bezpieczeństwem ludzi. Transport, częsta zmiana miejsca pobytu, tresura oraz występy przed publicznością mogą być szczególnie trudne do pogodzenia z potrzebami dzikich gatunków. Jednocześnie obecność dużych i potencjalnie niebezpiecznych zwierząt w ruchomych cyrkach może zwiększać ryzyko wypadków.

– Cyrk może zachwycać także bez zmuszania dzikich zwierząt do występów – podkreślił László Gajdos, węgierski minister odpowiedzialny za środowisko żywe.

Zwierzęta nie zostaną nagle pozbawione opieki

Jednym z istotnych elementów reformy jest sposób potraktowania zwierząt, które już legalnie znajdują się w cyrkach.

Nowe przepisy nie zakładają ich automatycznego odbierania ani przymusowego przenoszenia. Zwierzę, które w momencie wejścia regulacji w życie będzie legalnie należało do cyrkowej menażerii, może pozostać pod opieką dotychczasowych właścicieli nawet do końca życia. Nie będzie jednak mogło być dalej rozmnażane, tresowane, prezentowane ani wykorzystywane w przedstawieniach.

To rozwiązanie ma umożliwić stopniowe odejście od dawnego modelu cyrku bez stwarzania dodatkowego problemu z nagłym poszukiwaniem nowych miejsc dla starszych zwierząt.

W praktyce część węgierskich cyrków zaczęła zmieniać swoje podejście jeszcze przed decyzją władz.

Największy węgierski cyrk zrobił to już wcześniej

Magyar Nemzeti Cirkusz, czyli Węgierski Cyrk Narodowy, wycofał dzikie zwierzęta ze swoich przedstawień już w 2022 roku. Jego dyrektor, József Richter Jr., zdecydował wówczas, że tygrysy, lwy, żyrafy i słonie nie będą dłużej pracowały na arenie.

Dla dawnych cyrkowych zwierząt powstał Richter Safari Park w Nagykőrös. Na terenie liczącym około 40 hektarów żyją setki zwierząt, w tym te, które wcześniej występowały przed publicznością. Park pełni również funkcję miejsca mogącego przyjmować zwierzęta z innych cyrków.

Co ciekawe, przedstawiciele dużych węgierskich cyrków przyjęli zapowiedź nowych regulacji pozytywnie. Magyar Nemzeti Cirkusz uznał zmianę za krok zgodny ze współczesnymi standardami ochrony zwierząt i odpowiedzialnym rozwojem sztuki cyrkowej.

To pokazuje, że rezygnacja z dzikich zwierząt nie musi oznaczać końca tradycji cyrkowej. Wręcz przeciwnie – może stać się impulsem do rozwijania przedstawień opartych przede wszystkim na umiejętnościach ludzi, akrobatyce, jeździectwie, muzyce, efektach scenicznych i nowoczesnych technologiach.

Szandra ma zakończyć niezwykle długą cyrkową karierę

Symbolem końca pewnej epoki na Węgrzech stała się Szandra – indyjska słonica związana od dziesięcioleci z rodziną Richterów. Według węgierskich mediów jest ostatnim dzikim zwierzęciem w kraju nadal występującym na cyrkowej arenie.

Słonica ma już ponad 50 lat i przez niemal całe życie była związana z węgierskim środowiskiem cyrkowym. Wraz z zakończeniem sezonu jej występy mają się skończyć.

Przedstawiciele Richter Safari Park deklarowali wcześniej gotowość zapewnienia jej miejsca wraz z innymi byłymi cyrkowymi słoniami. Według późniejszych informacji właściciel Szandry, Flórián Richter, planuje jednak pozostawić ją na rodzinnej posiadłości, gdzie ma spędzić dalsze lata już bez występów.

To prawdopodobnie właśnie jej odejście z areny będzie najbardziej widocznym symbolem zmian zachodzących w węgierskich cyrkach.

Zmienia się sposób, w jaki patrzymy na zwierzęta

Decyzja Węgier wpisuje się w szerszy europejski trend ograniczania wykorzystywania dzikich zwierząt w objazdowych przedstawieniach. Władze kraju przyznają, że wcześniejsze przepisy miały jedynie częściowy charakter i pozostawiały luki umożliwiające między innymi przywożenie zwierząt przez zagraniczne cyrki. Nowa regulacja ma te możliwości znacznie ograniczyć.

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu lew przeskakujący przez obręcz, słoń wykonujący polecenia tresera czy niedźwiedź pojawiający się na arenie były dla wielu osób niemal nieodłącznym elementem cyrku. Dziś oczekiwania publiczności stopniowo się zmieniają.

Coraz większą wartość zyskują przedstawienia, w których zachwyt budują przede wszystkim ludzkie umiejętności – akrobaci, artyści powietrzni, żonglerzy, iluzjoniści czy jeźdźcy.

Węgierskie doświadczenie pokazuje przy tym, że zmiana może przebiegać bez gwałtownego zerwania z tradycją. Część samych przedstawicieli branży rozpoczęła ją na kilka lat przed wprowadzeniem obowiązujących wszystkich przepisów.

Od początku 2027 roku stanie się ona już standardem.

Dla dzikich zwierząt oznacza to koniec tresury i występów na arenie. Dla cyrków – szansę na stworzenie kolejnego rozdziału swojej historii, w którym największe emocje będą wywoływać umiejętności artystów, a nie obecność egzotycznego zwierzęcia w świetle reflektorów.

Źródła:

Węgierski rząd – oficjalna informacja o zaostrzeniu zasad od 1 stycznia 2027 r. Magyarország Kormánya – zmiany w przepisach dotyczących zwierząt cyrkowych

Węgierski rząd – projekt szczegółowych przepisów dotyczących cyrkowych menażerii. Projekt zmian w regulacjach cyrkowych

Hungary Today – materiał źródłowy. Wild Animals to Be Banned From Circus Performances in 2027

24.hu – reakcje węgierskich cyrków i informacje dotyczące Szandry. Reakcje węgierskich cyrków na nowe przepisy