Torunianie pobili rekord dobroczynności. Ponad 24 tys. zł na ratowanie zabytkowych nagrobków
Mieszkańcy Torunia po raz kolejny udowodnili, że pamięć o przeszłości można pielęgnować wspólnymi siłami. Podczas tegorocznej kwesty na Cmentarzu św. Jerzego zebrano rekordowe 24 503,46 zł. To najlepszy wynik w 24-letniej historii akcji, w którą zaangażowało się 78 wolontariuszy. Zebrane pieniądze pomogą uratować zabytkowy nagrobek znanego artysty Leonarda Torwirta oraz uporządkować XIX-wieczne pomniki, które są ważną częścią historii miasta.
W niedzielę, 1 listopada 2026 roku, odwiedzający Cmentarz św. Jerzego w Toruniu mogli spotkać wolontariuszy zbierających datki na ratowanie zabytkowych nagrobków. Wśród kwestujących znaleźli się mieszkańcy, społecznicy, przedstawiciele świata nauki i kultury, sportowcy oraz samorządowcy.
Tegoroczna, XXIV edycja zbiórki zakończyła się wyjątkowym sukcesem. Do puszek trafiło dokładnie 24 503,46 zł, czyli więcej niż podczas którejkolwiek z poprzednich kwest organizowanych od 2003 roku przez Gminę Miasta Toruń i Towarzystwo Miłośników Torunia.
W akcję zaangażowało się 78 osób, w tym prezydent Torunia Paweł Gulewski, przedstawiciele władz wojewódzkich, parlamentarzyści, radni oraz mieszkańcy, którym zależy na zachowaniu historycznego dziedzictwa miasta.
Uratują nagrobek artysty, który współtworzył toruńską szkołę konserwacji
Jednym z najważniejszych celów tegorocznej zbiórki jest renowacja nagrobka Leonarda Torwirta, malarza, scenografa i konserwatora zabytków, który przez wiele lat był związany z Toruniem.
Artysta urodził się w 1912 roku w Wilnie. Po II wojnie światowej przeniósł się do Torunia, gdzie wykładał na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika i uczestniczył w tworzeniu nowoczesnego systemu kształcenia konserwatorów dzieł sztuki.
Był jednym ze współtwórców cenionej toruńskiej szkoły konserwacji. Zajmował się również scenografią teatralną i malarstwem. Szczególną rozpoznawalność przyniosło mu wykonanie kopii obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, wykorzystywanej podczas peregrynacji rozpoczętej w Polsce w 1957 roku.
Leonard Torwirt zginął w wypadku samochodowym w 1967 roku. Spoczywa na Cmentarzu św. Jerzego, a jego nagrobek, posiadający wartość artystyczną, wymaga pilnych prac konserwatorskich.
Dzięki tegorocznej zbiórce możliwe będzie oczyszczenie i ustabilizowanie pomnika, zabezpieczenie go przed wilgocią oraz niszczącym działaniem roślinności. Zaplanowano także naprawę i konserwację zabytkowego ogrodzenia.
Drugie życie XIX-wiecznych nagrobków
Część zebranych pieniędzy zostanie przeznaczona na uporządkowanie historycznego lapidarium znajdującego się w zachodniej części cmentarza, od strony ulicy Morcinka.
To wyjątkowe miejsce, w którym zgromadzono XIX-wieczne nagrobki pochodzące z dawnego cmentarza staroluterańskiego, zlikwidowanego w 1962 roku.
Wiele zachowanych pomników ma znaczną wartość historyczną i artystyczną, ale nie posiada już stałych opiekunów. Upływ czasu, wilgoć i rozrastająca się roślinność stopniowo pogarszają ich stan.
Planowane prace obejmą usunięcie odpadów i niepożądanej roślinności, oczyszczenie nagrobków oraz poprawę czytelności zachowanych inskrypcji. Przy lapidarium ma również stanąć tablica informacyjna przybliżająca jego historię.
Dzięki temu odwiedzający cmentarz będą mogli lepiej poznać losy osób, które przed laty tworzyły społeczność Torunia.
Ponad 20 lat wspólnej troski o historię
Rekordowa zbiórka jest kolejnym sukcesem inicjatywy, która od 2003 roku pomaga ratować zabytkowe pomniki na jednej z najstarszych toruńskich nekropolii.
Przed tegoroczną edycją udało się zgromadzić łącznie ponad 345 tys. zł. Dzięki tym środkom przeprowadzono już prace konserwatorskie przy 28 nagrobkach pochodzących z XIX i XX wieku.
Wśród odnowionych pomników znajdują się miejsca spoczynku osób zasłużonych dla miasta, między innymi lekarza i społecznika Ottona Steinborna, profesora Ludwika Kolankowskiego oraz rodziny Jankowskich, z której wywodził się Józefat Jankowski, wiceprezydent Torunia w latach 1922–1926.
Każda kolejna kwesta pozwala nie tylko odnawiać zniszczone pomniki, lecz również przypominać historie ludzi, których działalność miała wpływ na rozwój miasta.
Tegoroczny rekord jest szczególnie cenny, ponieważ pokazuje, że nawet po ponad dwóch dekadach mieszkańcy nie tracą zainteresowania wspólną inicjatywą.
Dzięki ich zaangażowaniu zabytkowe nagrobki, które bez odpowiedniej opieki mogłyby stopniowo niszczeć, otrzymują szansę na zachowanie dla przyszłych pokoleń. A wraz z nimi przetrwają historie osób, które na trwałe zapisały się w dziejach Torunia.
Źródła:
- Urząd Miasta Torunia – Rekordowa kwesta na Cmentarzu św. Jerzego,
- TVP3 Bydgoszcz – Rekordowa kwesta na cmentarzu św. Jerzego w Toruniu
- Uniwersytet Mikołaja Kopernika – Historia Katedry Konserwacji-Restauracji Malarstwa i Rzeźby Polichromowanej
- Diecezja Toruńska – W 100. rocznicę urodzin Leonarda Torwirta
