Przyroda odzyskuje przestrzeń. Już 252 mln hektarów objętych odbudową w 149 krajach

Przyroda na całym świecie otrzymuje coraz większą szansę na regenerację. Najnowszy raport Organizacji Narodów Zjednoczonych ujawnia, że działania na rzecz odbudowy zniszczonych ekosystemów obejmują już 252 miliony hektarów w 149 krajach. To obszar porównywalny z powierzchnią Kazachstanu i największa dotychczas udokumentowana skala takich przedsięwzięć. Co więcej, inicjatywy związane z przywracaniem przyrody stworzyły ponad milion miejsc pracy, a ich efekty pomagają chronić zagrożone gatunki, lasy, mokradła i morskie siedliska.

29 października 2026 roku podczas konferencji ONZ poświęconej różnorodności biologicznej COP17 w Erywaniu zaprezentowano raport „Nature’s Comeback – Scaling Ecosystem Restoration for People and Planet”.

Dokument przygotowany wspólnie przez Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO), Program Środowiskowy ONZ (UNEP) oraz sekretariat Konwencji o różnorodności biologicznej jest pierwszym tak obszernym podsumowaniem światowych działań na rzecz odbudowy zdegradowanych ekosystemów.

Jego autorzy przeanalizowali dane przekazane przez państwa oraz organizacje realizujące projekty przyrodnicze. Wyniki potwierdzają, że odtwarzanie zniszczonych środowisk naturalnych nie ogranicza się już do pojedynczych inicjatyw, lecz staje się przedsięwzięciem o globalnej skali.

Setki milionów hektarów otrzymują drugą szansę

Największa część udokumentowanych działań dotyczy ekosystemów lądowych. Odbudowa obejmuje tam około 232 mln hektarów, w tym lasy, łąki i tereny wcześniej zdegradowane przez działalność człowieka.

Kolejne 11 mln hektarów przypada na środowiska słodkowodne, takie jak rzeki, jeziora i mokradła. Na obszarach morskich i przybrzeżnych prace obejmują około 5,7 mln hektarów. Pozostałej części terenów nie przypisano do jednej określonej kategorii.

Największą udokumentowaną powierzchnię objętą odbudową zgłosiły Chiny – 127,4 mln hektarów ekosystemów lądowych. Znaczące przedsięwzięcia realizowane są również w Mongolii, Kazachstanie, Etiopii i Indonezji.

W całej Azji działania obejmują ponad 192 mln hektarów, a w Afryce około 36 mln. W Europie udokumentowano projekty na powierzchni 9,1 mln hektarów.

Ważne jest jednak rozróżnienie: tereny objęte odbudową nie są jeszcze w pełni odtworzonymi ekosystemami. Regeneracja lasu, przywrócenie naturalnego funkcjonowania mokradeł czy odbudowa morskich siedlisk mogą wymagać wielu lat, a niekiedy całych dziesięcioleci.

Od lasów Etiopii po mokradła Kolumbii. Przyroda już korzysta z pomocy

Za ogromnymi liczbami kryją się konkretne przedsięwzięcia, których efekty można obserwować już dziś.

W Etiopii realizowany jest projekt odbudowy lasu Desa’a, położonego na krawędzi Wielkich Rowów Afrykańskich. Wcześniejsza działalność człowieka doprowadziła do degradacji około 70 procent tego obszaru.

Dzięki współpracy organizacji WeForest i lokalnych społeczności odtwarzana jest rodzima roślinność, a działania chroniące glebę i wodę przynoszą pierwsze rezultaty. Szacuje się, że pomagają ograniczać utratę około 500 tysięcy ton gleby rocznie. Projekt obejmuje już ponad 23 tysiące hektarów.

Z kolei w kolumbijskim mieście Barranquilla trwa odbudowa przybrzeżnego mokradła Ciénaga de Mallorquín. Teren przez lata cierpiał z powodu zanieczyszczeń i przekształcania naturalnych siedlisk.

Dziś odtwarzane są tam lasy namorzynowe, a przedsięwzięcie zapewnia dodatkowe możliwości zarobkowania miejscowym rybakom i mieszkańcom. Część z nich zajmuje się hodowlą sadzonek, inni rozwijają działalność związaną z turystyką przyrodniczą.

W Chinach program Blue Bay obejmuje już 150 tysięcy hektarów nadmorskich ekosystemów. Jego celem jest przywracanie naturalnych siedlisk, ograniczanie zanieczyszczeń i ochrona gatunków zagrożonych wyginięciem.

Wśród zwierząt korzystających z tych działań znajdują się liczne ptaki wędrowne, dla których przybrzeżne mokradła stanowią miejsca odpoczynku i zdobywania pożywienia.

Ponad milion zielonych miejsc pracy

Odbudowa przyrody przynosi korzyści nie tylko zwierzętom i roślinom.

Raport ONZ zwraca uwagę na znaczenie takich przedsięwzięć dla lokalnych społeczności. W ramach 35 szczególnie wyróżnionych inicjatyw, określanych jako World Restoration Flagships, utworzono już ponad 1,1 mln miejsc pracy, a przeszło 1,2 mln osób przeszło szkolenia związane z odtwarzaniem ekosystemów.

Praca ta obejmuje między innymi produkcję sadzonek, odnawianie lasów, ochronę gleb, monitorowanie przyrody i rozwój zrównoważonej turystyki.

Zdrowe ekosystemy mogą również poprawiać bezpieczeństwo mieszkańców. Odtworzone mokradła pomagają zatrzymywać wodę, lasy ograniczają erozję gleby, a roślinność przybrzeżna może łagodzić skutki sztormów i falowania.

Według szacunków przywołanych przez ONZ dalsze zwiększanie skali odbudowy przyrody mogłoby przyczynić się do powstania nawet 32 milionów dodatkowych miejsc pracy do 2030 roku.

Dobra wiadomość, ale przed światem jeszcze wiele pracy

Mimo imponujących rezultatów autorzy raportu zaznaczają, że obecne tempo działań nadal jest zbyt wolne.

Państwa świata zobowiązały się, aby do 2030 roku skuteczną odbudową objąć co najmniej 30 procent zdegradowanych ekosystemów. Na podstawie szacunków wykorzystanych w raporcie oznacza to około 738 mln hektarów.

Dotychczas udokumentowane 252 mln hektarów stanowią mniej więcej jedną trzecią tego celu. Aby go osiągnąć, skala realizowanych działań musiałaby wzrosnąć około trzykrotnie.

Szczególnie pilnej pomocy wymagają ekosystemy słodkowodne oraz morskie i przybrzeżne, gdzie postępy są znacznie mniejsze niż na lądzie.

Potrzebne będą także większe środki finansowe. Autorzy raportu szacują, że roczne inwestycje w odbudowę przyrody powinny wzrosnąć z około 64 do 296 mld dolarów.

Nie zmienia to jednak faktu, że w wielu miejscach świata pozytywne zmiany już zachodzą.

Odnawiane lasy, przywracane do życia mokradła i odtwarzane siedliska zwierząt są dowodem, że degradacja środowiska nie zawsze musi być procesem nieodwracalnym.

Najnowszy raport ONZ daje więc powody do ostrożnego optymizmu. Pokazuje, że ludzie potrafią współpracować na ogromną skalę, aby naprawiać szkody wyrządzone przyrodzie. A każde kolejne przedsięwzięcie zwiększa szansę, że przyszłe pokolenia odziedziczą planetę z bogatszymi i zdrowszymi ekosystemami.

Źródła:

1. UNEP – Nature is making a comeback, but the world must move faster to meet restoration targets, 29 października 2026 r.
2. UNEP, FAO, CBD – Restoration Progress Report: Nature’s Comeback. Pełny raport
3. FAO – Nature’s comeback in numbers: How far has global restoration come?
4. UN Decade on Ecosystem Restoration – Ethiopia’s Great Rift-Valley Renaissance
5. UN Decade on Ecosystem Restoration – Urban Nature Reborn in Colombia
6. UN Decade on Ecosystem Restoration – Blue Bay Restoration Initiative in China