Jadalna powłoka z liści poziomki, ludzkie tkanki zamiast testów na zwierzętach. Polskie wynalazki przyszłości nagrodzone
Czy odpadowe liście poziomki mogą pomóc ograniczyć marnowanie żywności? Czy leki przyszłości będzie można badać na modelach ludzkich tkanek zamiast na zwierzętach? Polscy naukowcy i przedsiębiorcy udowadniają, że rozwiązania znane dotąd głównie z laboratoriów mogą odpowiadać na realne problemy współczesnego świata. W konkursie Polski Produkt Przyszłości 2026 nagrodzono innowacje, które mają szansę zmienić między innymi medycynę, ochronę środowiska i przemysł spożywczy.
20 października 2026 roku podczas uroczystej gali na Politechnice Warszawskiej poznaliśmy laureatów XXVII edycji konkursu Polski Produkt Przyszłości, organizowanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP).
Do tegorocznej rywalizacji zgłoszono 157 projektów. Wśród nich znalazły się technologie związane ze sztuczną inteligencją, energetyką, medycyną i biotechnologią. Jury przyznało trzy nagrody główne, osiem wyróżnień oraz nagrody specjalne.
Szczególną uwagę zwracają trzy rozwiązania, które pokazują, jak pomysłowo można wykorzystać osiągnięcia polskiej nauki.
Jadalna powłoka z liści poziomki. Owoce i warzywa dłużej zachowają świeżość?
Jedną z głównych nagród otrzymała Politechnika Wrocławska za technologię VescFilm. Jej twórcy opracowali jadalną powłokę ochronną, wykorzystującą biopolimer pozyskiwany z odpadowych liści poziomki.
Pomysł jest niezwykle interesujący. Zamiast traktować pozostałości roślinne jako bezużyteczny odpad, naukowcy znaleźli dla nich nowe zastosowanie.
Powłoka ma chronić świeże owoce i warzywa przed utratą jakości, ograniczać rozwój pleśni i wydłużać czas przydatności do spożycia. Według twórców wykazuje właściwości przeciwgrzybicze i przeciwutleniające.
W praktyce mogłoby to oznaczać mniejsze straty żywności podczas przechowywania i transportu, a także ograniczenie zapotrzebowania na dodatkowe opakowania.
To szczególnie ważne w czasach, gdy poszukuje się sposobów na ograniczenie ilości wyrzucanego jedzenia i lepsze wykorzystanie surowców naturalnych.
Technologia wymaga jednak odpowiedniego wdrożenia i potwierdzenia swoich zalet w konkretnych warunkach użytkowania.
Ludzkie tkanki tworzone w laboratorium. Mniej badań na zwierzętach
Równie obiecujące rozwiązanie zaprezentowała firma Living Networks, wywodząca się ze środowiska Instytutu Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk.
Jej twórcy opracowali unaczynione modele ludzkich tkanek, które można wykorzystywać do badań laboratoryjnych. Są to struktury wyposażone w sieć naczyń, pozwalające dokładniej odtwarzać wybrane warunki panujące w ludzkim organizmie.
Dzięki temu naukowcy mogą obserwować, jak badane substancje oddziałują na tkanki, zanim rozpoczną testy kliniczne z udziałem ludzi.
Technologia ma szczególnie duże znaczenie dla przemysłu farmaceutycznego. Może pomóc wcześniej rozpoznawać nieskuteczne lub niebezpieczne związki, ograniczać koszty opracowywania nowych leków i zmniejszać zapotrzebowanie na doświadczenia prowadzone na zwierzętach.
Nie oznacza to jeszcze całkowitego zastąpienia wszystkich testów na zwierzętach. Modele laboratoryjne nie odwzorowują bowiem wszystkich procesów zachodzących w całym organizmie.
Mimo to jest to ważny kierunek rozwoju badań medycznych, łączący postęp technologiczny z troską o dobrostan zwierząt.
Living Networks zdobyło nagrodę główną w kategorii produktów przedsiębiorców oraz nagrodę specjalną dla młodego przedsiębiorcy.
Polska technologia ma wspierać leczenie choroby Alzheimera
Trzeci z nagrodzonych projektów dotyczy jednego z największych wyzwań współczesnej neurologii.
System Vguard, opracowany przez firmę Cogniguard we współpracy z Wydziałem Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego, wykorzystuje nieinwazyjną stymulację mózgu.
Celem technologii jest wspomaganie procesów konsolidacji pamięci, czyli utrwalania informacji w mózgu. Rozwiązanie zaprojektowano z myślą o wspieraniu terapii osób z chorobą Alzheimera.
To szczególnie interesujące podejście, ponieważ nie wymaga zabiegu chirurgicznego, a jego działanie koncentruje się na pobudzaniu określonych procesów neurologicznych.
Trzeba jednak podkreślić, że nagroda przyznana innowacji nie jest równoznaczna z potwierdzeniem jej skuteczności klinicznej. System Vguard nie może być na tej podstawie przedstawiany jako sprawdzony sposób leczenia choroby Alzheimera.
Projekt pokazuje natomiast, że polskie zespoły badawcze aktywnie poszukują nowych możliwości wsparcia pacjentów z chorobami neurodegeneracyjnymi.
Polacy mają więcej pomysłów na przyszłość
Na liście nagrodzonych znalazły się także inne interesujące technologie. Wśród nich jest SmokeFinder – system wykorzystujący sztuczną inteligencję do możliwie wczesnego wykrywania pożarów lasów, oraz Waterly, rozwiązanie umożliwiające bieżące monitorowanie jakości wody.
Wyróżniono również polski teleskop Scanway Optical Payload, przeznaczony do badania powierzchni Księżyca, a także projekt SKID, pozwalający przetwarzać fusy kawowe na surowce wykorzystywane między innymi w przemyśle kosmetycznym.
Laureaci trzech głównych kategorii otrzymali po 100 tys. zł, a autorzy wyróżnionych projektów po 25 tys. zł.
Warto pamiętać, że konkurs nie oznacza automatycznie wejścia wszystkich technologii do masowej produkcji. Poszczególne projekty znajdują się na różnych etapach rozwoju i mogą wymagać dalszych badań, certyfikacji lub pozyskania partnerów przemysłowych.
Najbardziej budujące jest jednak to, że za tymi rozwiązaniami stoją polscy naukowcy, inżynierowie i przedsiębiorcy, którzy nie tylko dostrzegają problemy, ale próbują znaleźć dla nich konkretne rozwiązania.
Od jadalnych powłok chroniących żywność, przez modele ludzkich tkanek, aż po technologie wspierające badania nad chorobą Alzheimera – tegoroczni laureaci pokazują, że przyszłość może powstawać również w polskich laboratoriach.
A pomysły, które dziś zdobywają nagrody, mają szansę z czasem stać się rozwiązaniami poprawiającymi codzienne życie milionów ludzi.
Źródła:
- Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości – Wyłoniono najlepsze polskie innowacje. Laureaci Polskiego Produktu Przyszłości 2026
- PARP / Enterprise Europe Network – Katalog laureatów XXVII edycji konkursu Polski Produkt Przyszłości
- Nauka w Polsce / PAP – Nagrodzono laureatów konkursu Polski Produkt Przyszłości
