Przez 18 lat słuchali oceanu. Odkryli ważne siedliska jednych z najbardziej tajemniczych waleni

Przez niemal dwie dekady podwodne mikrofony rejestrowały dźwięki dobiegające z głębin u północno-zachodnich wybrzeży Australii. Teraz naukowcy przeanalizowali nagrania i odkryli, gdzie najchętniej przebywają jedne z najsłabiej poznanych wielorybów świata. Okazało się, że walenie Omury można usłyszeć w tych wodach przez cały rok, a szczególnie często pojawiają się tam, gdzie ocean jest ciepły i obfituje w pożywienie. Odkrycie może odegrać ważną rolę w ochronie tych niezwykłych zwierząt.

Walenie Omury (Balaenoptera omurai) to jedne z najbardziej zagadkowych dużych ssaków morskich. Choć dorastają do około 10–12 metrów długości, spotkanie ich na otwartym oceanie należy do rzadkości. Przez wiele lat mylono je z innymi gatunkami, a dopiero w 2003 roku zostały oficjalnie uznane za odrębny gatunek.

Naukowcy wciąż niewiele wiedzą o ich liczebności, zwyczajach i miejscach występowania. Dlatego zespół australijskiego Curtin University postanowił poszukać odpowiedzi nie poprzez obserwowanie powierzchni oceanu, lecz wsłuchiwanie się w dźwięki ukryte pod wodą.

Wyniki badań opublikowano 19 października 2026 roku w czasopiśmie naukowym „Marine Mammal Science”.

Osiemnaście lat nagrań ujawniło niezwykłe informacje

Badacze wykorzystali archiwalne nagrania akustyczne zbierane w latach 2005–2023. Materiał pochodził z 35 lokalizacji rozciągających się wzdłuż około 1800 kilometrów północno-zachodniego wybrzeża Australii.

Łącznie przeanalizowano dane z 72 okresów pracy podwodnych urządzeń rejestrujących.

Zamiast szukać wielorybów wzrokiem, naukowcy identyfikowali charakterystyczne odgłosy wydawane przez te zwierzęta. Takie podejście jest szczególnie przydatne w przypadku gatunków trudnych do zaobserwowania, które spędzają znaczną część życia pod powierzchnią wody.

Analiza przyniosła interesujące rezultaty. Głosy waleni Omury pojawiały się w nagraniach przez cały rok, ale ich występowanie było wyraźnie związane z warunkami panującymi w oceanie.

Największe prawdopodobieństwo zarejestrowania zwierząt przypadało na okres od września do maja, kiedy wody są cieplejsze.

Szczególnie często ich głosy wykrywano na obszarach, gdzie temperatura powierzchni morza przekraczała 27,5 stopnia Celsjusza.

Tajemnicze wieloryby podążają za pożywieniem

Naukowcy zauważyli również zależność między obecnością waleni a produktywnością biologiczną oceanu.

Zwierzęta częściej rejestrowano w wodach charakteryzujących się podwyższonym stężeniem chlorofilu a. Jest to wskaźnik obecności fitoplanktonu, czyli mikroskopijnych organizmów stanowiących podstawę morskiego łańcucha pokarmowego.

Im więcej fitoplanktonu, tym lepsze warunki do rozwoju drobnych zwierząt, którymi odżywiają się większe organizmy morskie.

Co ciekawe, nasilenie wykrywania głosów waleni następowało mniej więcej miesiąc po okresach zwiększonej produktywności oceanu. Może to oznaczać, że zwierzęta pojawiają się tam, gdzie w odpowiedzi na rozwój planktonu zwiększa się dostępność ich pożywienia.

Badanie sugeruje również, że walenie Omury nie muszą podejmować tak dalekich, sezonowych migracji jak wiele innych fiszbinowców. Zamiast tego mogą przez cały rok korzystać z tropikalnych wód, przemieszczając się pomiędzy obszarami zapewniającymi odpowiednie warunki do żerowania.

Dla naukowców to ważna wskazówka pozwalająca lepiej zrozumieć sposób życia gatunku.

Dźwięki mogą pomóc chronić morskie olbrzymy

Walenie Omury są obecnie klasyfikowane przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN) jako gatunek o niedostatecznie rozpoznanym statusie zagrożenia. Oznacza to, że dostępnych informacji jest zbyt mało, aby wiarygodnie ocenić ryzyko ich wyginięcia.

Nie wiadomo nawet, ile tych zwierząt żyje obecnie w oceanach.

Nowe badanie nie pozwala jeszcze określić liczebności populacji ani stwierdzić, czy liczba waleni rośnie. Dzięki analizie nagrań udało się jednak wskazać obszary i warunki środowiskowe szczególnie istotne dla ich obecności.

To wiedza, którą można wykorzystać podczas planowania ochrony morskich siedlisk.

Znajomość miejsc występowania zwierząt pomaga między innymi oceniać wpływ żeglugi, działalności przemysłowej na morzu oraz podwodnego hałasu, który może zakłócać komunikację waleni.

W przyszłości wyniki mogą także ułatwić przewidywanie, jak zmiany klimatu i temperatury oceanów wpłyną na rozmieszczenie tego słabo poznanego gatunku.

Ocean wciąż ma przed nami wiele tajemnic

Badania prowadzone przez zespół pod kierunkiem Ciary Browne z Curtin University pokazują, jak ogromną wartość mają wieloletnie obserwacje przyrody.

Nagrania zbierane przez 18 lat pozwoliły dostrzec zależności, które trudno byłoby uchwycić podczas pojedynczej wyprawy badawczej.

To także przykład coraz większego znaczenia monitoringu akustycznego w ochronie środowiska. Podwodne mikrofony mogą pracować przez długi czas, rejestrując obecność zwierząt nawet wtedy, gdy żaden człowiek ich nie widzi.

Najważniejsze jest jednak to, że naukowcy lepiej poznali potrzeby jednego z najbardziej tajemniczych mieszkańców oceanów.

Zrozumienie, gdzie walenie Omury znajdują pożywienie i w jakich warunkach najczęściej przebywają, daje solidniejsze podstawy do ochrony ich środowiska.

Nie trzeba zobaczyć wieloryba, żeby pomóc mu przetrwać. Czasami wystarczy uważnie wsłuchać się w ocean.

Źródła:

1. Curtin University – Listen up: 18 years of whale calls reveal key habitat of mysterious species, 20 października 2026
2. Marine Mammal Science – Warm, Productive Waters Shape the Habitat of Vocalizing Omura’s Whales in Northwest Australia, 19 października 2026
3. Frontiers in Marine Science – Global Distribution of Omura’s Whales and Assessment of Range-Wide Threats