Polscy uczniowie w europejskiej czołówce. Bardzo dobre wyniki PISA 2025
Polscy piętnastolatkowie osiągnęli wyniki wyższe od średnich Unii Europejskiej i OECD we wszystkich trzech najważniejszych obszarach badania PISA 2025. Szczególnie dobrze poradzili sobie z matematyką, rozumowaniem w naukach przyrodniczych oraz czytaniem ze zrozumieniem. Polska młodzież wyróżniła się również umiejętnością rozwiązywania problemów w cyfrowym świecie.
Opublikowane we wrześniu wyniki badania PISA 2025 objęły ponad 760 tys. uczniów z 91 krajów i regionów. W Polsce wzięło w nim udział 7103 piętnastolatków z 217 szkół.
PISA nie jest zwykłym sprawdzianem wiedzy zapamiętanej z podręcznika. Badanie pokazuje przede wszystkim, czy młodzi ludzie potrafią wykorzystać zdobyte informacje do rozwiązywania nowych problemów, rozumienia tekstów, analizowania danych i odróżniania dowodów od opinii.
Polska wyraźnie powyżej średniej UE i OECD
Główną dziedziną tegorocznego badania było rozumowanie w naukach przyrodniczych. Polscy uczniowie zdobyli w niej średnio 495 punktów. To o 19 punktów więcej od średniej unijnej i o 13 punktów więcej od średniej dla państw OECD.
Równie dobrze wypadły pozostałe obszary.
| Badana umiejętność | Polska | Średnia UE | Średnia OECD |
| Nauki przyrodnicze | 495 pkt | 476 pkt | 482 pkt |
| Matematyka | 484 pkt | 460 pkt | 463 pkt |
| Czytanie ze zrozumieniem | 482 pkt | 451 pkt | 461 pkt |
| Rozwiązywanie problemów w świecie cyfrowym | 507 pkt | 492 pkt | 500 pkt |
W naukach przyrodniczych statystycznie istotnie lepsze wyniki w Unii Europejskiej uzyskali jedynie uczniowie z Estonii i Finlandii. W matematyce Polskę wyprzedziła tylko Estonia, a w czytaniu ze zrozumieniem – Estonia i Irlandia.
Oznacza to, że polscy piętnastolatkowie znaleźli się w ścisłej europejskiej czołówce we wszystkich podstawowych dziedzinach ocenianych przez OECD.
– Polscy uczniowie uzyskali wyraźnie lepsze wyniki od swoich rówieśników. W zależności od dziedziny, od 13 do 31 punktów wyższe, niż średnie dla państw UE i OECD. Osiągnięcia polskich uczniów są zbliżone do tych z 2022 roku. Ta stabilizacja jest dobrą wiadomością, ale by wrócić do poziomu, jaki mieli polscy piętnastolatkowie w 2018 roku, jest jeszcze daleka droga – mówi prof. Maciej Jakubowski, dyrektor Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego.
Młodzi Polacy dobrze radzą sobie w cyfrowym świecie
Jedną z nowości w PISA 2025 było badanie umiejętności nazwane Uczeniem się w cyfrowym świecie. Sprawdzano w nim, czy uczniowie potrafią samodzielnie rozwiązywać problemy i zdobywać wiedzę przy wykorzystaniu narzędzi informatycznych.
Polscy uczniowie zdobyli w tej części średnio 507 punktów, osiągając rezultat wyższy zarówno od średniej unijnej, jak i średniej OECD. Lepsze wyniki uzyskiwały głównie kraje oraz regiony azjatyckie. Spośród państw Unii Europejskiej jedynie Estonia osiągnęła porównywalny poziom.
Badanie pokazało również, że polscy nastolatkowie chętnie korzystają ze sztucznej inteligencji. Aż 55 proc. z nich zadeklarowało używanie chatbotów opartych na AI do nauki przynajmniej raz w tygodniu. Średnia dla Unii Europejskiej i OECD wyniosła w obu przypadkach 45 proc.
Technologia pozostaje jednak także wyzwaniem. Aż 74 proc. polskich uczniów uważa, że urządzenia cyfrowe rozpraszają młodzież podczas lekcji. Częste odczuwanie potrzeby bycia online i odpowiadania na wiadomości było związane z niższymi wynikami we wszystkich badanych dziedzinach. Sukces polskich piętnastolatków pokazuje więc ich duży potencjał, ale jednocześnie podkreśla znaczenie rozsądnego korzystania ze smartfonów i sztucznej inteligencji.
Sukces, który może stać się początkiem dalszej poprawy
Wyniki Polski nie różnią się w sposób istotny statystycznie od rezultatów uzyskanych w 2022 roku. Ma to duże znaczenie, ponieważ w wielu innych państwach nadal pogarszają się umiejętności matematyczne oraz rozumienie czytanego tekstu. OECD informuje, że średnie wyniki krajów uczestniczących w badaniu należą obecnie do najniższych w historii programu.
Polska znalazła się zatem w gronie państw, które zdołały zatrzymać niekorzystny trend. Nie udało się jeszcze odrobić strat odnotowanych pomiędzy 2018 a 2022 rokiem, ale utrzymanie poziomu w czasie światowego kryzysu edukacyjnego jest ważnym osiągnięciem.
Pozytywnie wygląda również porównanie liczby uczniów, którzy nie osiągnęli podstawowego poziomu kompetencji. W naukach przyrodniczych było to 20 proc. polskich piętnastolatków wobec 27 proc. w UE. W matematyce odsetek wyniósł odpowiednio 26 i 35 proc., natomiast w czytaniu 24 i 34 proc.
Badanie wskazuje zarazem obszary wymagające większej uwagi. Polscy uczniowie stosunkowo rzadko deklarują, że czują się częścią swojej szkoły, a wielu z nich nisko ocenia własną wytrwałość i zadowolenie z życia. Widoczne są jednak pierwsze oznaki poprawy: w porównaniu z poprzednimi edycjami wzrosło poczucie przynależności i bezpieczeństwa w szkole. Polscy uczniowie rzadziej niż ich rówieśnicy w większości innych krajów doświadczają również przemocy.
Wyniki PISA 2025 są więc powodem do uzasadnionej dumy z umiejętności młodych Polaków. Pokazują, że potrafią oni myśleć analitycznie, pracować z informacjami i rozwiązywać nieznane wcześniej problemy na poziomie europejskiej czołówki. Kolejnym krokiem powinno być stworzenie takich warunków, aby równie dobrze jak ich wiedza rozwijały się ciekawość, motywacja i poczucie satysfakcji z nauki.
Źródła
