Zaśpiewały o swoim domu i Krajnie. Wzruszający projekt mieszkanek DPS w Falmierowie
Mieszkanki Domu Pomocy Społecznej w Falmierowie postanowiły opowiedzieć o swoim domu w wyjątkowy sposób – śpiewająco. Działający przy placówce zespół wokalny „Krajeńskie Anioły” nagrał piosenkę „Dom na krajeńską nutę” wraz z teledyskiem, który stał się prawdziwą muzyczną wizytówką domu, niosącego pomoc potrzebującym od osiemdziesięciu lat w ramach Powiatu Pilskiego.
DPS w Falmierowie na co dzień jest domem dla osiemdziesięciu kobiet z niepełnosprawnością intelektualną. Personel realizuje tu indywidualne plany wsparcia, starając się o atmosferę jak najbardziej zbliżoną do rodzinnej – i to właśnie to poczucie bliskości i przynależności stało się głównym tematem nowej piosenki. Słowa utworu napisała Renata Grochowska, a muzykę skomponowała Maria Pawłowska, natomiast wykonawczyniami są same mieszkanki domu, występujące w strojach inspirowanych tradycją regionu Krajny.
Teledysk pokazuje nie tylko śpiewające mieszkanki, ale i wnętrza samej placówki udekorowane motywami haftu krajeńskiego – w sumie na nagraniu można zobaczyć piętnaście zdjęć dokumentujących cały projekt. Wybór akurat tego motywu zdobniczego nie jest przypadkowy i sięga znacznie głębiej, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Haft krajeński narodził się w czasach silnej presji germanizacyjnej – Złotów, do którego należała Krajna, aż do końca II wojny światowej znajdował się w granicach państwa pruskiego, które planowo zwalczało wszelkie przejawy polskości. To właśnie dzięki głębokim więziom mieszkańców regionu z własną kulturą ta hafciarska tradycja przetrwała i do dziś uznawana jest za jeden z najważniejszych symboli lokalnej, krajeńskiej tożsamości. Współcześni twórcy wciąż czerpią z jej motywów, choć bywa, że przenoszą je już na inne techniki – na przykład malowanie na porcelanie czy szkle – co samo w sobie pokazuje, jak żywa i wciąż rozwijająca się jest to tradycja.
Dyrektor DPS w Falmierowie, Piotr Łosoś, nie ukrywa, jak wiele znaczy dla niego ten projekt: „Krajna jest częścią naszej tożsamości, dlatego staramy się, aby jej piękno było obecne również tutaj, w codziennym życiu naszych mieszkanek. «Dom na krajeńską nutę» jest tego najlepszym przykładem. To piosenka o naszym miejscu, ale przede wszystkim o ludziach, którzy je tworzą”.
W tym kontekście piosenka mieszkanek Falmierowa zyskuje dodatkowy wymiar – to nie tylko osobista opowieść o codzienności i bliskości, ale też świadome nawiązanie do dziedzictwa, które przez dekady było w regionie pielęgnowane wbrew przeciwnościom. Łącząc własne emocje z symboliką haftu krajeńskiego, mieszkanki i personel placówki niejako kontynuują tę samą postawę, która pozwoliła tej tradycji przetrwać – przywiązanie do miejsca i wspólnoty, wyrażane w sposób dostępny każdemu, niezależnie od tego, czy zna się historię regionu, czy nie.
Tego rodzaju inicjatywy pokazują też, że placówki opiekuńcze wcale nie muszą kojarzyć się wyłącznie z codzienną, rutynową opieką – mogą stawać się przestrzenią do twórczego wyrażania siebie i budowania wspólnoty wokół regionalnej tradycji. Dla mieszkanek Falmierowa udział w nagraniu piosenki to nie tylko okazja do zaprezentowania się szerszej publiczności, ale też forma świętowania miejsca, które przez tyle lat było i jest ich domem – domu, który sam od osiemdziesięciu lat wpisuje się już w historię Krajny i Powiatu Pilskiego.
Historia „Krajeńskich Aniołów” to dobry przykład na to, że kultura regionalna i lokalna tożsamość potrafią naturalnie przenikać się z codziennym życiem osób z niepełnosprawnościami – i że taka twórczość, powstająca z potrzeby serca i osadzona w wielopokoleniowej tradycji, ma moc poruszania nie mniejszą niż profesjonalne produkcje muzyczne.
