Wróciły po 160 latach. Bizony pomagają odbudować pustynny ekosystem
Do rezerwatu El Santuario na północy Meksyku powróciły bizony amerykańskie. Zaledwie kilka miesięcy po utworzeniu stada kamery zaczęły rejestrować zwierzęta od dawna niewidziane w tym miejscu, a na świat przyszły pierwsze młode. Przyrodnicy dostrzegają również oznaki regeneracji gleby i roślinności.
To jedna z najbardziej obiecujących inicjatyw odtwarzania przyrody na obszarze pustyni Chihuahua. W 2025 roku do rezerwatu El Santuario w regionie Cuatrociénegas sprowadzono łącznie 47 bizonów amerykańskich. Gatunek ten zniknął z tej części stanu Coahuila około 160 lat temu w wyniku polowań i działalności człowieka.
Pierwsze trzy zwierzęta przyjechały latem z Muzeum Pustyni w Coahuili. W listopadzie dołączyło do nich kolejnych 44 osobników – 38 samic i sześć samców pochodzących ze stada hodowanego w rezerwacie biosfery Janos.
Warto przy tym doprecyzować, że bizony nie wróciły wówczas do całego Meksyku po raz pierwszy. Programy ich reintrodukcji w innych częściach północnego Meksyku są prowadzone od 2009 roku. Nowością było odtworzenie stada właśnie w Cuatrociénegas, gdzie zwierzęta nie występowały od ponad półtora wieku.
Żywe narzędzia do odbudowy przyrody
Bizony nazywane są inżynierami ekosystemu. Ich obecność wpływa nie tylko na roślinność, ale również na glebę, obieg wody i warunki życia innych zwierząt.
Podczas przemieszczania się potężne ssaki naruszają kopytami twardą powierzchnię ziemi. Powstają w ten sposób niewielkie zagłębienia, w których może zatrzymywać się woda deszczowa. W połączeniu z naturalnym nawożeniem gleby odchodami zwierząt tworzy to korzystniejsze warunki dla rozwoju roślin.
Nasiona przenoszone są również w gęstej sierści bizonów. Ich wypas ogranicza natomiast ilość suchej roślinności, która podczas upałów może stać się paliwem dla pożarów.
– To daje ogromną nadzieję. Wystarczy przywrócić kluczowy gatunek, który wcześniej tu żył i powinien być obecny, aby ponownie uruchomić naturalną dynamikę i poprawić kondycję ekosystemu – powiedział Gerardo Ruiz Smith, dyrektor Fundación Pro Cuatrociénegas.
Pierwsze obserwacje prowadzone za pomocą fotopułapek są bardzo obiecujące. Według fundacji na terenie El Santuario po raz pierwszy zarejestrowano pumę. Pojawiły się również rysie rude, pekari obrożne i jelenie. Część tych zwierząt przez trzy lub cztery lata wcześniejszego monitoringu nie była obserwowana albo pojawiała się niezwykle rzadko.
Przyrodnicy zauważyli ponadto ptaki wykorzystujące sierść bizonów do budowania gniazd. Odchody wielkich roślinożerców przyciągają żuki, które przenoszą materię organiczną pod powierzchnię ziemi, pomagając użyźniać i napowietrzać glebę.
Na świat przyszły pierwsze młode
W maju 2026 roku fundacja poinformowała o narodzinach trzech cieląt. Młode ważyły od 15 do 20 kilogramów i były w dobrym stanie. Samice przyjechały do rezerwatu już ciężarne, dlatego narodziny nie świadczą jeszcze o pełnym cyklu rozrodczym stada w nowym miejscu. Pokazują jednak, że zwierzęta dobrze zniosły transport i pierwsze miesiące adaptacji.
– Każdy urodzony bizon wzmacnia powrót tego gatunku w naszym kraju – podkreślił Gerardo Ruiz Smith.
Projekt realizują wspólnie Fundación Pro Cuatrociénegas, Meksykański Fundusz Ochrony Przyrody, organizacja Cuenca Los Ojos oraz meksykańskie instytucje odpowiedzialne za ochronę środowiska. W planach jest rozwijanie infrastruktury wodnej, ogrodzeń i korytarzy ekologicznych, aby rosnące stado miało odpowiednio dużo przestrzeni.
Pełna ocena wpływu bizonów będzie wymagała wieloletniego monitoringu. Na obecnym etapie nie można jeszcze przypisać zwierzętom każdej zmiany zauważonej w rezerwacie. Pierwsze obserwacje pokazują jednak, że przywrócenie jednego ważnego gatunku może pomóc odbudować całą sieć życia – od mikroorganizmów w glebie po największe drapieżniki.
Źródła:
- Meksykański Fundusz Ochrony Przyrody – utworzenie stada bizonów w Coahuili
- La Jornada – narodziny trzech młodych bizonów w rezerwacie El Santuario
- Milenio – wyniki monitoringu przyrody w Cuatrociénegas
- AS USA – materiał źródłowy o powrocie bizonów
