Laktoferyna – „różowe złoto” polskiej biotechnologii? Szansa na przełom i eksport wiedzy

Laktoferyna, białko o silnym działaniu wspierającym odporność, łagodzącym stany zapalne oraz wykazującym aktywność przeciwwirusową i przeciwbakteryjną, coraz częściej określana jest mianem produktu przyszłości. Może wspomóc zarówno profilaktykę, jak i terapię wielu chorób – także cywilizacyjnych. Uruchomienie jej wytwarzania w Polsce byłoby wydarzeniem o światowej wadze i impulsem rozwojowym dla całego sektora rolno-spożywczego.

Projekt B+R pozyskiwania ultracennych dla farmacji i segmentu „superfoods” białek – laktoferyny i laktoperoksydazy – wszedł właśnie w kluczowy etap. Grupa Polmlek, we współpracy z Uniwersytetem Przyrodniczym w Poznaniu, opracowała założenia unikatowej technologii pozyskiwania laktoferyny z mleka. To ma być pierwsza w Europie linia dająca „najczystszą na rynku” frakcję – aż 98% laktoferyny w białku. 16 września w Lidzbarku Warmińskim – gdzie działa nowoczesny zakład Polmleku – autorzy opowiedzą o inwestycji i zaprezentują pierwsze wyniki.

Polska myśl wdrożeniowa – od pomysłu do produkcji

Najwyżej oceniony w konkursie NCBR „Ścieżka Smart” projekt „Opracowanie innowacyjnej, wysokowydajnej technologii pozyskiwania laktoferyny i laktoperoksydazy w celu wprowadzenia na rynek gamy produktów w postaci proszków o najwyższej jakości i czystości”, o wartości blisko 80 mln zł, uzyskał 30,5 mln zł dofinansowania z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki. Realizacja – zaplanowana do maja 2027 r. – jest efektem bliskiej kooperacji nauki i przemysłu: zespołu Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu oraz inżynierów i technologów Grupy Polmlek. Pozytywnie o współpracy wypowiada się współtwórca projektu, prof. dr hab. Wojciech Białas.

– W Grupie Polmlek wszystko było od początku nastawione na konkretny cel. Mamy wszystkie zasoby. Działamy wspólnie i spójnie: mój zespół naukowców z technologami oraz inżynierami Polmleku przy wsparciu właścicieli firmy i zarządu. Udało nam się opracować projekt B + R, który pokazuje, jak silny może być polski przemysł dzięki synergii. Projekt uzyskał najlepszą ocenę w konkursie NCBR, dzięki czemu dziś jesteśmy już na etapie dopracowywania, szlifowania parametrów poszczególnych podsystemów. Niebawem będziemy mieli pełnowartościowy produkt o światowej jakości, wyprzedzając innych producentów na europejskim rynku. Zaczynamy badać proszek pod kątem jakości końcowego produktu – podkreśla prof. dr hab. Wojciech Białas, kierownik Katedry Biotechnologii i Mikrobiologii Żywności na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu.

Nauka i biznes – wspólny interes

Dlaczego NCBR wsparło badania nad frakcjami mlecznymi?

– Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, jako jedna z największych agencji tego typu w Europie, zostało powołane po to, aby realizować projekty na najwyższym poziomie innowacyjności, angażujące do wspólnego działania biznes i naukę. Mam na myśli projekty, na których efekty czekają odbiorcy nie tylko w naszym kraju, ale – patrząc chociażby na ekspansję firmy Polmlek m.in. w Afryce – można się po nich spodziewać również światowej premiery. Głęboko wierzę, że dzięki połączeniu trzech kluczowych czynników, jakimi są wysiłki innowatorów, ponad 30,5 mln zł dofinansowania z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki oraz wzorcowa współpraca z NCBR, które ma 18-letnie doświadczenie we współpracy z beneficjentami i nadzorowaniu przedsięwzięć przyczyniających się do cywilizacyjnego rozwoju kraju, uda się zrodzony w Lidzbarku Warmińskim projekt zakończyć z wielkim sukcesem – mówi prof. dr hab. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. – Korzyści ze sprzedaży produktów opracowanych dzięki technologii pozyskiwania laktoferyny i laktoperoksydazy, a mówimy tu o produktowej innowacji w globalnej skali, będzie czerpała oczywiście sama firma, ale także polska i europejska gospodarka, które muszą dziś skutecznie konkurować z potężnymi rywalami na światowych rynkach. Największe korzyści, bo ważne dla zdrowia, będą jednak czerpać bezpośredni odbiorcy, my wszyscy: niemowlęta, dzieci, dorośli i starsze osoby. Czysta laktoferyna, pozyskana dzięki badaniom naukowym wspieranym przez europejskie fundusze, wzmocni nasz układ odpornościowy i pomoże utrzymać dobre zdrowie – dodaje.

Polmlek – doświadczenie w sekwencjonowaniu i frakcjonowaniu białek

Zaplecze badawcze ulokowano w największym zakładzie Grupy – w Lidzbarku Warmińskim – gdzie prowadzone są prace nad wdrożeniem produkcji w skali przemysłowej. Wybór Polmleku nie jest przypadkowy: firma od lat należy do europejskiej czołówki w produkcji i eksporcie wyspecjalizowanych proszków mlecznych (m.in. WPC i laktozy).

– Jako jedyni w Polsce produkujemy na skalę przemysłową laktozę farmaceutyczną. Utrzymujemy ciągły wzrost sprzedaży specjalistycznych proszków na światowych rynkach. Pozyskiwanie laktoferyny to strategiczny krok w zakresie badań nad frakcjonowaniem mleka i serwatki. Laktoferyna z Lidzbarka będzie podstawą szerokiej gamy produktów branży farmaceutycznej, ale także suplementów diety. Chcemy być obecni szerzej na rynku żywności funkcjonalnej, a nawet beauty, a przede wszystkim wejść na cenny rynek pharmacy – mówi Marcin Witulski, prezes Polmleku Sp. z o.o. – Prowadzimy rozmowy ze światowymi graczami branży farmaceutycznej o możliwościach kooperacji. Liczymy, że prezentacja projektu badawczego na tym etapie pozwoli wzbudzić już dziś zainteresowanie kontrahentów – dodaje.

Nowe perspektywy rynkowe

Uruchomienie produkcji w Polsce to nie tylko możliwość wejścia na kolejne rynki (Polmlek eksportuje dziś do ponad 150 krajów), lecz także szansa na zaistnienie w segmencie pharmacy i dalszą pracę nad pozyskiwaniem następnych, wartościowych frakcji białkowych.

– Nowe technologie i innowacyjne rozwiązania otwierają nowe drogi, bo cenne białka to nie tylko laktoferyna, ale też inne frakcje, które będziemy niebawem w stanie pozyskać. To krok w nowym kierunku i otwarcie nowych perspektyw – zauważa prof. Wojciech Białas.

Strategia: wysoka specjalizacja i R&D

– Celem naszej strategii jest tworzenie coraz bardziej szytych na miarę produktów. Wygrywamy dzięki temu nie tylko z niskimi cenami. Zważywszy na fakt, że koszty produkcji rolno-spożywczej są w Europie jednymi z wyższych w globalnym ujęciu, musimy działać innowacyjnie, by nie zostać w tyle za światowymi graczami. Obserwujemy procesy konsolidacji i specjalizacji naszej branży w całej Europie, to także nasz core biznesowy – wysoka specjalizacja produkcji. Dlatego mocno stawiamy na badania i rozwój – puentuje prezes Marcin Witulski.

Laktoferyna – dlaczego jest tak cenna?

Laktoferyna to naturalny składnik mleka (kobiecego i zwierzęcego). Szczególnie dużo występuje jej w siarze – pierwszym pokarmie noworodka, bogatym w czynniki odpornościowe. Jej podstawową rolą jest wiązywanie i transport żelaza, co wzmacnia barierę immunologiczną i utrudnia rozwój patogenów. Białko to działa przeciwbakteryjnie, przeciwwirusowo, przeciwgrzybiczo i przeciwzapalnie, a także pomaga regulować odpowiedź odpornościową, chroniąc przed nadmiernym stanem zapalnym.

Korzyści obejmują różne grupy:

• niemowlęta i dzieci – silniejsze wsparcie odporności, rozwój mikrobioty jelit, mniejsza podatność na infekcje;
• dorosłych – wzmocnienie układu immunologicznego, ochrona przed stresem oksydacyjnym, pomoc w utrzymaniu równowagi mikroflory;
• seniorów – łagodzenie przewlekłych stanów zapalnych, lepsze zdrowie jelit, poprawa przyswajania żelaza i potencjalne wsparcie układu nerwowego.

To swoisty „strażnik” organizmu – działa subtelnie, ale efektywnie. Dla osób aktywnych może być cichym sprzymierzeńcem w regeneracji i utrzymaniu zdrowia. Jeśli polska technologia zapewni deklarowaną czystość i powtarzalność procesu, krajowa laktoferyna ma szansę stać się jedną z najbardziej pożądanych frakcji białkowych na globalnym rynku.