W polskich lasach dzieje się coś wyjątkowego – przyroda pokazuje, że potrafi się odrodzić

To rekord, którego jeszcze kilka lat temu nikt się nie spodziewał. W polskich lasach zachodzi proces, na który przyrodnicy czekali od dawna – powrót jednego z najbardziej zagrożonych ptaków leśnych. Dzięki konsekwencji, cierpliwości i pracy ludzi z pasją przyroda pokazuje, że przy odpowiednim wsparciu potrafi się odbudować.

Rok 2025 okazał się przełomowy dla cietrzewia. Z ośrodka hodowli w Spychowie na wolność wypuszczono aż 193 młode ptaki – to najlepszy wynik w historii krajowych działań reintrodukcyjnych tego gatunku.

Rekordowy rok dla cietrzewi

Cietrzew, potocznie nazywany „leśną kurą”, jeszcze niedawno balansował na granicy wyginięcia w Polsce. Przez ostatnie trzy dekady jego liczebność systematycznie spadała, głównie na skutek zmian w środowisku naturalnym, zaniku odpowiednich siedlisk oraz presji ze strony drapieżników.

Dziś leśnicy i przyrodnicy mówią już o realnym sukcesie. Tylko w jednym roku do środowiska naturalnego trafiły 193 osobniki, a w ostatnich latach – łącznie około 800 młodych cietrzewi. Każdy z nich to kolejny krok w stronę odbudowy populacji.

Hodowla bez kontaktu z człowiekiem

Kluczem do powodzenia programu jest sposób przygotowania ptaków do życia na wolności. W Ośrodku Hodowli Cietrzewia w Spychowie, prowadzonym przez Nadleśnictwo Spychowo, ptaki wychowywane są w specjalnych wolierach ograniczających kontakt z ludźmi do absolutnego minimum.

Młode cietrzewie uczą się tam zachowań niezbędnych do przetrwania: samodzielnego zdobywania pożywienia, reagowania na zagrożenia oraz unikania drapieżników. Dopiero po miesiącach przygotowań nadchodzi najważniejszy moment – otwarcie wolier i transport ptaków do wybranych nadleśnictw w całym kraju, tam gdzie dawniej występowały naturalnie.

Od zagrożenia wyginięciem do nadziei

Jeszcze około 10 lat temu w Polsce mogło żyć mniej niż 200 cietrzewi. Dziś, choć gatunek wciąż pozostaje bardzo rzadki, perspektywy są znacznie lepsze. Charakterystyczne „bulgotanie” samców znów zaczyna być słyszalne w polskich lasach – znak, że ptaki nie tylko przeżyły, ale także próbują się rozmnażać.

Obecnie cietrzewie występują naturalnie w zaledwie kilkunastu ostojach – głównie we wschodniej Polsce, w Karpatach, Sudetach, na Kielecczyźnie oraz w Borach Dolnośląskich. To jeden z trzech polskich kuraków leśnych, obok jarząbka i głuszca. Największe osobniki osiągają masę do 1,4 kg i rozpiętość skrzydeł sięgającą 95 cm.

Dowód, że ochrona ma sens

Historia cietrzewia pokazuje, że długofalowa ochrona przyrody przynosi efekty – nawet w przypadku gatunków, które wydawały się już skazane na zniknięcie. Program realizowany w Spychowie jest dziś jednym z najlepszych przykładów skutecznej reintrodukcji w Polsce.

To także ważny sygnał: jeśli człowiek potrafi ograniczyć presję i dać przyrodzie przestrzeń do odbudowy, natura potrafi odpowiedzieć.