Czerwone latarnie zamiast białych. Dania ratuje życie nocnych zwierząt
W duńskiej gminie Gladsaxe, położonej na obrzeżach Kopenhagi, testowane jest rozwiązanie, które może zmienić sposób myślenia o miejskim oświetleniu. W wybranych miejscach białe światło latarni LED zastąpiono czerwonym. Nie chodzi jednak o efekt wizualny, lecz o ochronę nocnych zwierząt, przede wszystkim nietoperzy.
To ciekawy przykład tego, jak nowoczesne miasta mogą szukać równowagi między bezpieczeństwem mieszkańców a potrzebami przyrody. Czerwone światło mniej zaburza aktywność zwierząt nocnych niż tradycyjne białe oświetlenie, które zawiera więcej fal niebieskich i silniej rozprasza się w środowisku.
Światło też może zanieczyszczać
Zanieczyszczenie światłem to problem, o którym mówi się coraz częściej. Sztuczne oświetlenie nocą zmienia naturalne warunki ciemności, wpływa na rytm dobowy ludzi i zaburza życie wielu gatunków zwierząt. U człowieka nadmiar światła po zmroku może obniżać produkcję melatoniny i pogarszać jakość snu.
Jeszcze mocniej odczuwają to zwierzęta nocne. Nietoperze wykorzystują ciemność do orientacji w przestrzeni i zdobywania pożywienia. Białe światło może je dezorientować, zmieniać ich wzorce polowania i ograniczać dostęp do siedlisk. Dlatego coraz więcej badaczy podkreśla, że ciemność sama w sobie jest ważnym zasobem środowiska.
Czerwone światło jako kompromis
Duńczycy nie zrezygnowali całkowicie z oświetlenia, bo mogłoby to zwiększyć ryzyko wypadków na drogach i ścieżkach rowerowych. Zamiast tego zmienili barwę światła. Białe diody LED zawierają dużo światła niebieskiego, które mocniej rozprasza się w przestrzeni. Czerwone światło ma dłuższą falę, dlatego mniej zanieczyszcza nocne środowisko.
Takie podejście potwierdzają badania nad wpływem różnych rodzajów światła na nietoperze. Holenderscy naukowcy wskazali, że aby ograniczyć negatywne skutki nocnego oświetlenia, w naturalnym środowisku lub w jego pobliżu powinno się unikać światła białego i zielonego, natomiast czerwone może być stosowane tam, gdzie światło jest potrzebne.
„Aby ograniczyć negatywny wpływ światła nocą na nietoperze, należy unikać białego i zielonego światła w naturalnym środowisku lub w jego pobliżu, ale można stosować czerwone światło, jeśli jest potrzebne” — podkreślili badacze.
Projekt na ulicach i ścieżkach rowerowych
Duński projekt realizowany jest na 700-metrowym odcinku ulic Frederiksborgvej i Farumruten, wzdłuż drogi oraz ścieżki rowerowej. W tym rejonie odnotowano siedem gatunków nietoperzy. Zamiast standardowych latarni ustawiono tam 30 niskich słupków o wysokości jednego metra, rozmieszczonych co 30 metrów.
Ich układ tworzy naprzemiennie strefy czerwonego światła i ciemniejsze korytarze. Dzięki temu bardziej płochliwe gatunki mogą przemieszczać się przez teren bez pełnej ekspozycji na światło, a ludzie nadal zachowują podstawowe poczucie bezpieczeństwa po zmroku.
