Co poszło dobrze w 2025 roku? 25 powodów do ostrożnego optymizmu
1. Globalny traktat oceaniczny stał się faktem
Po latach negocjacji świat zrobił ogromny krok w stronę ochrony oceanów. Globalny Traktat Oceaniczny, regulujący ochronę mórz pełnych (czyli obszarów poza jurysdykcją państw), został ratyfikowany przez 79 krajów – znacznie więcej niż wymagane minimum. Otwiera to drogę do tworzenia największej w historii sieci morskich rezerwatów, co ma kluczowe znaczenie dla bioróżnorodności, rybołówstwa i stabilności klimatu.
2. COP16 przydziela realne pieniądze na ochronę przyrody
Podczas konferencji COP16 państwa uzgodniły mobilizację co najmniej 200 mld dolarów rocznie do 2030 roku na ochronę bioróżnorodności w krajach rozwijających się. W świecie podzielonym geopolitycznie było to rzadkie zwycięstwo współpracy międzynarodowej i sygnał, że przyroda wraca do centrum globalnej agendy.
3. Gatunki wracające znad krawędzi wymarcia
Rok 2025 przyniósł wiele dowodów na to, że dobrze prowadzona ochrona działa. Zielony żółw morski przestał być uznawany za zagrożony, żurawie wróciły do Szkocji, a gatunki ptaków, ryb i owadów odzyskiwały swoje siedliska. To cichy, ale niezwykle ważny sukces biologów i lokalnych społeczności.
4. Wylesianie wyraźnie spowolniło
Dane ONZ pokazały, że tempo globalnego wylesiania spada już trzecią dekadę z rzędu. Choć wciąż tracimy miliony hektarów lasów rocznie, trend jest jednoznacznie lepszy niż jeszcze 20 lat temu. Coraz więcej lasów objętych jest długoterminową ochroną i planami zarządzania.
5. Powstały ogromne nowe rezerwaty przyrody
W 2025 roku wiele państw ogłosiło nowe obszary chronione – zarówno lądowe, jak i morskie. Największym echem odbiło się utworzenie największego morskiego obszaru chronionego na świecie w Polinezji Francuskiej oraz powstanie Wielkiego Parku Koali w Australii.
6. Energia odnawialna wyprzedziła węgiel
Po raz pierwszy w historii globalna produkcja energii z wiatru i słońca przewyższyła węgiel. Fotowoltaika stała się najszybciej rosnącym źródłem energii w dziejach, a jej koszt spadł o około 90% w dekadę. To fundamentalna zmiana w światowej energetyce.
7. Koalicja państw zaplanowała odejście od paliw kopalnych
Część państw, niezadowolona z braku postępów na szczytach klimatycznych, rozpoczęła własną inicjatywę stworzenia harmonogramu odejścia od węgla, ropy i gazu. To sygnał, że transformacja może postępować także poza formalnymi strukturami ONZ.
8. Trybunał w Hadze ogłosił koniec bezkarności klimatycznej
Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości uznał, że państwa mogą ponosić odpowiedzialność prawną za zaniechania klimatyczne. Choć orzeczenie nie jest formalnie wiążące, tworzy nowy standard prawny i potężny argument dla przyszłych pozwów klimatycznych.
9. Po raz pierwszy odnotowano spadek emisji CO₂ w Chinach
Po raz pierwszy odnotowano realny spadek emisji CO₂ w Chinach – największym emitencie na świecie. Stało się to dzięki gigantycznym inwestycjom w OZE, które zmieniły globalną ekonomię energii.
10. Dania liderem klimatu i praw cyfrowych
Dania podniosła swoje ambicje klimatyczne do redukcji emisji o 82% do 2035 roku. Jednocześnie stała się pionierem prawa cyfrowego, przyznając obywatelom prawa autorskie do własnej twarzy – co uderza w deepfake’i.
11. Norwegia niemal całkowicie przeszła na auta elektryczne
Blisko 90% nowych samochodów sprzedanych w Norwegii to elektryki. Sukces ten pokazuje, że konsekwentna polityka podatkowa i stabilne prawo działają lepiej niż krótkoterminowe dopłaty.
12. Medycyna zaczęła leczyć „nieuleczalne”
Rok 2025 przyniósł przełomy w terapii genowej: przywracanie słuchu, wzroku, leczenie nowotworów krwi i choroby Huntingtona. To moment, który wielu lekarzy określa jako początek nowej epoki medycyny.
13. Kolejne przełomy kliniczne zmieniły życie pacjentów
Od nowych metod usuwania guzów mózgu, przez AI w diagnostyce udaru, po terapie ratujące wzrok dzieci – postęp nie dotyczył jednej dziedziny, lecz całego systemu ochrony zdrowia.
14. „Złota era” leczenia raka
W ciągu 50 lat szanse przeżycia raka podwoiły się. Nowe leki, immunoterapia, genetyka i AI zmieniają onkologię szybciej niż kiedykolwiek wcześniej.
15. Diagnostyka stała się szybsza i dokładniejsza
Nowe testy krwi, ultrakrótkie badania genetyczne i AI pozwalają wykrywać nowotwory oraz choroby neurodegeneracyjne na bardzo wczesnym etapie – często zanim pojawią się objawy.
16. Uganda błyskawicznie opanowała epidemię Eboli
Dzięki szybkim reakcjom, pracy z lokalnymi społecznościami i zaufaniu do służb medycznych Uganda wygasiła epidemię Eboli w mniej niż trzy miesiące.
17. Światowe zdrowie: ogromny postęp długofalowy
Polio niemal zniknęło, miliony dzieci uratowano dzięki szczepieniom, a kolejne kraje ogłoszono wolnymi od malarii i jaglicy. To ciche zwycięstwa zdrowia publicznego.
18. „70 to nowe 60” – starzenie się w lepszym zdrowiu
Badania pokazały, że dzisiejsi seniorzy zachowują sprawność fizyczną i umysłową znacznie dłużej niż wcześniejsze pokolenia – realna poprawa jakości życia.
19. Zawieszenie broni w Gazie dało nadzieję
Choć kruche, porozumienie w Gazie pokazało, że nawet w najtrudniejszych konfliktach możliwy jest dialog i humanitarne gesty.
20. Ruch „dzieciństwo bez smartfona” przyspieszył
Coraz więcej krajów wprowadza zakazy smartfonów w szkołach i ograniczenia mediów społecznościowych dla dzieci. Badania potwierdzają poprawę koncentracji i wyników w nauce.
21. Ważne zwycięstwa praw człowieka
Legalizacja małżeństw jednopłciowych w nowych krajach, wzmocnienie praw pracowniczych i symboliczne gesty na rzecz praw człowieka przyniosły realne zmiany.
22. Miliony ludzi wyszły z ubóstwa
Dzięki programom socjalnym i wzrostowi gospodarczemu dziesiątki milionów ludzi w Meksyku, Bangladeszu i Iraku poprawiły swoje warunki życia.
23. Przestępczość gwałtownie spadła
USA, Brazylia i europejskie metropolie odnotowały historyczne spadki zabójstw i przemocy – trend potwierdzony wieloletnimi danymi.
24. Irlandia wprowadziła stały dochód dla artystów
Program podstawowego dochodu dla twórców okazał się ogromnym sukcesem ekonomicznym i społecznym – i został na stałe wpisany do polityki państwa.
25. Miasta stały się zdrowsze i bardziej przyjazne
Sekwana i rzeka Chicago znów nadają się do pływania, powietrze w miastach jest czystsze, a Helsinki zanotowały rok bez śmiertelnych wypadków drogowych. Urbanistyka zaczęła realnie służyć ludziom.
