Warszawa zbuduje największy akumulator ciepła w Europie. Ogromny zbiornik ogrzeje tysiące mieszkań

Na terenie Elektrociepłowni Żerań powstaje największy akumulator ciepła w Europie. Imponująca konstrukcja osiągnęła już docelową wysokość 65 metrów, a jej stalowy płaszcz jest niemal gotowy. Po uruchomieniu instalacja pomoże stabilizować stołeczny system ciepłowniczy i efektywniej wykorzystywać energię produkowaną w elektrociepłowni.

Budowa rozpoczęła się we wrześniu 2025 roku. W lipcu 2026 roku zamontowano ostatnie arkusze tworzące ściany zbiornika, a do zakończenia głównego etapu prac pozostało wykonanie ostatniej spoiny obwodowej. Oddanie obiektu do eksploatacji zaplanowano na wrzesień 2027 roku, jeszcze przed rozpoczęciem sezonu grzewczego.

Gigantyczny „termos” wyrósł na warszawskim Żeraniu

Akumulator ma 65 metrów wysokości i około 36 metrów średnicy. W jego wnętrzu znajdzie się 61 tys. metrów sześciennych wody, czyli ilość porównywalna z zawartością 24 basenów olimpijskich. Po napełnieniu instalacja wyprzedzi dotychczasowego europejskiego rekordzistę działającego w niemieckim Mannheim, którego pojemność wynosi 60 tys. metrów sześciennych.

Zbiornik powstawał metodą spiralną, nazywaną również śrubową. Stalowa konstrukcja była stopniowo rozwijana i podnoszona od dołu, bez konieczności używania ogromnych dźwigów. Rozwiązanie to pozwoliło skrócić czas montażu o około 20–30 proc. To trzeci akumulator budowany w Polsce przy wykorzystaniu tej technologii, ale zdecydowanie największy.

Jeszcze podczas montażu konstrukcję poddano badaniom ultradźwiękowym, które miały wykazać ewentualne nieszczelności. Kolejnym krokiem będzie próbne napełnienie zbiornika odtlenioną wodą, sprawdzenie jego szczelności oraz obserwowanie, w jaki sposób konstrukcja osiada pod wpływem ogromnego obciążenia. Cały proces zalewania ma potrwać około miesiąca i będzie prowadzony etapami.

Jak działa akumulator ciepła?

Choć nazwa może kojarzyć się z baterią elektryczną, żerańska instalacja będzie magazynowała energię w postaci gorącej wody. Jej temperatura może dochodzić do 98 stopni Celsjusza. Dzięki temu zbiornik będzie w stanie przechować blisko 10 teradżuli energii cieplnej.

Gdy elektrociepłownia wyprodukuje więcej ciepła, niż w danej chwili potrzebują mieszkańcy, nadwyżka zostanie skierowana do akumulatora. W okresach większego zapotrzebowania zgromadzona energia będzie oddawana do miejskiej sieci. Moc cieplna wyprowadzana ze zbiornika może osiągnąć około 230 MWt, co odpowiada zapotrzebowaniu mniej więcej 75 tys. mieszkań w czasie zimy.

Gorąca woda będzie utrzymywała się w górnej części zbiornika, natomiast chłodniejsza – na dole. Między nimi powstanie warstwa przejściowa o wysokości zaledwie 1–1,5 metra. Smukły kształt konstrukcji pomaga ograniczać mieszanie się wody o różnych temperaturach, a tym samym zwiększa sprawność magazynowania energii.

Do napełnienia instalacji wykorzystana zostanie woda odtleniona, która ogranicza ryzyko korozji. Straty energii ma zmniejszać warstwa izolacji ze szklanej wełny o grubości około pół metra. Z kolei pod kopułą zbiornika zostanie utworzona poduszka parowa oddzielająca jego wnętrze od atmosfery.

Większa elastyczność warszawskiego systemu ciepłowniczego

Budowa magazynu jest ściśle związana z funkcjonowaniem bloku gazowo-parowego w Elektrociepłowni Żerań. Bez akumulatora ilość produkowanej energii elektrycznej musi częściowo zależeć od aktualnego zapotrzebowania na ciepło. Nowy zbiornik pozwoli przechować nadwyżkę energii cieplnej i wykorzystać ją później, gdy będzie rzeczywiście potrzebna.

Rozwiązanie będzie szczególnie przydatne wiosną i jesienią, kiedy zapotrzebowanie mieszkańców zmienia się w ciągu doby. Elektrociepłownia będzie mogła produkować energię w bardziej stabilny sposób, a zgromadzone ciepło zostanie wykorzystane w godzinach największego poboru. Pozwoli to ograniczyć konieczność uruchamiania pięciu dodatkowych wodnych kotłów gazowych służących do pokrywania okresowych szczytów zapotrzebowania.

– Myślę, że w ciągu dwóch lat znowu będziemy mieli najtańsze ciepło w Warszawie – powiedział Andrzej Gajewski, prezes zarządu ORLEN Termika, zapowiadając rozpoczęcie pracy instalacji we wrześniu 2027 roku.

Akumulator nie jest więc dodatkowym źródłem ciepła. Jego zadaniem będzie lepsze wykorzystanie energii, która już została wyprodukowana. Zamiast ograniczać pracę elektrociepłowni lub uruchamiać kolejne urządzenia w godzinach szczytu, system będzie mógł przechować nadwyżkę i oddać ją do sieci w odpowiednim momencie.

Mniejsze zużycie paliwa i niższe emisje

Według założeń ORLEN Termika w latach 2028–2050 instalacja ma pozwalać na ograniczenie emisji dwutlenku węgla średnio o około 20 tys. ton rocznie. Emisje tlenków azotu mają spaść o około 20 ton w ciągu roku, natomiast zużycie gazu może zmniejszyć się o około 700 tys. GJ rocznie.

Korzyści środowiskowe będą wynikały przede wszystkim z bardziej efektywnego wykorzystywania pracujących już urządzeń. Magazynowanie nadwyżek ciepła pozwoli ograniczyć sytuacje, w których dodatkowe kotły muszą być uruchamiane tylko po to, aby pokryć krótkotrwały wzrost zapotrzebowania.

Przedsięwzięcie otrzymało wsparcie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach programu „Energia Plus”. Według informacji PAP dofinansowanie wyniosło blisko 129,3 mln zł. Wykonawcą inwestycji jest konsorcjum Inżynierii Rzeszów i Energy Solutions, natomiast za budowę samego zbiornika odpowiada polska spółka TDCC.

Przed uruchomieniem pozostały testy i prace wykończeniowe

Osiągnięcie docelowej wysokości nie oznacza jeszcze końca budowy. Po zakończeniu spawania rozpocznie się próbne napełnianie instalacji, testowanie szczelności oraz kontrola zachowania konstrukcji. Następnie zbiornik otrzyma izolację i zostanie połączony z pozostałymi elementami systemu Elektrociepłowni Żerań.

Zakończenie prac budowlanych przy zbiorniku planowane jest na kwiecień 2027 roku. Po kolejnych testach i rozruchu instalacja ma rozpocząć normalną pracę we wrześniu tego samego roku.

Warszawska inwestycja pokazuje, że magazynowanie energii nie musi opierać się wyłącznie na skomplikowanych bateriach elektrochemicznych. W systemach ciepłowniczych podobną rolę może pełnić odpowiednio zaprojektowany zbiornik z wodą. Po uruchomieniu żerański akumulator stanie się ważnym elementem infrastruktury stolicy, pomagając bezpieczniej, oszczędniej i bardziej elastycznie dostarczać ciepło mieszkańcom.