Prawie 300 humbaków w jednym miejscu. Niezwykły widok pokazuje, że ochrona wielorybów działa

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu przyszłość wielu populacji wielorybów stała pod ogromnym znakiem zapytania. Dziś u wybrzeży Republiki Południowej Afryki można obserwować sceny, które są jednym z najbardziej spektakularnych dowodów skuteczności wieloletniej ochrony przyrody. Chris i Monique Fallows udokumentowali 299 humbaków zgromadzonych w jednym miejscu. Zdaniem ekspertów mogła to być największa taka grupa tych zwierząt, jaką dotąd zarejestrowano.

Widok ma również znacznie szersze znaczenie. Liczebność humbaków na półkuli południowej wzrosła z mniej niż 10 tys. osobników w okresie największej presji wielorybnictwa do ponad 100 tys. obecnie. Naukowcy wskazują, że to jeden z najbardziej czytelnych przykładów tego, jak zdecydowane działania ochronne mogą po latach przynieść ogromne rezultaty.

Na oceanie pojawiło się niemal 300 wielorybów

Chris Fallows, znany fotograf przyrody od 35 lat dokumentujący życie morskich zwierząt, wraz z żoną Monique obserwował już wcześniej coraz liczniejsze grupy humbaków u zachodnich wybrzeży RPA. To, co para zobaczyła pewnego grudniowego poranka, przerosło jednak ich dotychczasowe doświadczenia.

Nad powierzchnią oceanu jeden po drugim pojawiały się charakterystyczne obłoki wydychanego przez zwierzęta powietrza i rozpylonej wody. Łódź obserwatorów znalazła się w samym środku ogromnego skupiska wielorybów.

– To było niezwykłe. Dość szybko zdaliśmy sobie sprawę, że w jednym miejscu musiało zebrać się kilkaset wielorybów – powiedział Chris Fallows.

Fotograf porównał widok dziesiątek unoszących się nad wodą pióropuszy do panoramy Manhattanu. Ostatecznie Chris i Monique Fallows naliczyli 299 humbaków. Poszczególne zwierzęta identyfikowano na podstawie zdjęć płetw ogonowych – ich charakterystyczne wzory są wyjątkowe i mogą służyć naukowcom niemal jak odciski palców.

Alex Vogel, koordynator organizacji Happywhale w Afryce, ocenił, że mogło to być największe dotychczas odnotowane skupisko humbaków. Happywhale prowadzi światową bazę danych wielorybów, wykorzystując między innymi fotografie wykonywane przez naukowców oraz obserwatorów przyrody.

Wieloryby wracają po dekadach dramatycznego spadku liczebności

Humbaki zazwyczaj żyją samotnie albo przemieszczają się w niewielkich grupach. Kiedy jednak znajdą wyjątkowo bogate żerowisko, mogą tworzyć znacznie większe skupiska określane jako supergrupy. Żywią się przede wszystkim krylem i niewielkimi rybami.

Tak duże zgromadzenia ponownie zaczęto regularniej obserwować około 2012 roku. Według Els Vermeulen, głównej naukowczyni Whale Unit na Uniwersytecie w Pretorii, ich pojawianie się najprawdopodobniej jest bezpośrednio związane z odbudową populacji humbaków po okresie intensywnego wielorybnictwa.

Skala tej zmiany jest ogromna. W najbardziej dramatycznym okresie polowań liczba humbaków na półkuli południowej spadła poniżej 10 tys. Obecnie naukowcy i Międzynarodowa Komisja Wielorybnicza szacują ją na ponad 100 tys. osobników.

Jednym z najważniejszych momentów w historii ochrony tych zwierząt było wprowadzenie moratorium na komercyjne połowy wielorybów. Decyzję podjęła Międzynarodowa Komisja Wielorybnicza w 1982 roku, a pełne ograniczenia weszły w życie w 1986 roku. Moratorium pozostaje w mocy do dziś, choć istnieją państwa prowadzące połowy na podstawie zastrzeżeń lub poza systemem IWC.

– Ogólnie rzecz biorąc, moratorium na wielorybnictwo można uznać za jeden z największych sukcesów ochrony środowiska morskiego – podkreśliła Els Vermeulen.

To jeden z największych sukcesów ochrony przyrody

Historia humbaków jest szczególnie cenna, ponieważ pokazuje, że ochrona zagrożonych gatunków może przynieść rezultaty nawet wtedy, gdy sytuacja wydaje się bardzo trudna.

Przemysłowe wielorybnictwo doprowadziło w XX wieku do potężnych strat w wielu populacjach waleni. Ograniczenie polowań dało jednak zwierzętom czas potrzebny do stopniowej odbudowy.

Międzynarodowa Komisja Wielorybnicza podkreśla, że niektóre populacje, w tym właśnie humbaki i wieloryby biskajskie południowe, notują wyraźny wzrost liczebności. Nie wszystkie gatunki znalazły się jednak w równie dobrej sytuacji – część nadal pozostaje poważnie zagrożona.

Niezwykłe supergrupy u wybrzeży Afryki mogą być widocznym efektem tej odbudowy. Naukowcy odkryli również, że żerujące wspólnie humbaki wydają pod wodą dźwięki, które prawdopodobnie przyciągają kolejne osobniki w miejsce, gdzie znajduje się szczególnie dużo pożywienia.

Sukces trzeba teraz chronić przed nowymi zagrożeniami

Odbudowa populacji nie oznacza, że przyszłość wielorybów jest już całkowicie bezpieczna. Dawne zagrożenie w postaci masowych polowań zostało w dużej mierze ograniczone, ale pojawiły się inne problemy związane z działalnością człowieka.

Wśród najważniejszych są zaplątywanie się zwierząt w sprzęt rybacki, kolizje ze statkami, hałas podwodny, degradacja środowiska i zmiany klimatu.

Nowym problemem u wybrzeży południowej Afryki stał się gwałtowny wzrost ruchu statków. Według przytoczonej przez AP wstępnej analizy współtworzonej przez Els Vermeulen, żegluga wokół południowego krańca kontynentu wzrosła czterokrotnie od grudnia 2023 roku. Początkowo wiązało się to z problemami bezpieczeństwa na Morzu Czerwonym, które skłaniały armatorów do kierowania jednostek trasą wokół Afryki. Obecny kryzys związany z Iranem i Cieśniną Ormuz dodatkowo zwiększył liczbę statków korzystających z tej drogi.

Więcej wielorybów i jednocześnie więcej dużych jednostek na tych samych wodach oznacza większe ryzyko kolizji. Dlatego naukowcy i specjaliści zajmujący się ochroną przyrody zabiegają o wprowadzenie oficjalnych ograniczeń prędkości statków w części wód przybrzeżnych RPA. Wolniej płynące jednostki dają załogom więcej czasu na zauważenie zwierząt i wykonanie bezpiecznego manewru.

299 humbaków jest symbolem ogromnej zmiany

Najbardziej optymistyczny w tej historii pozostaje jednak sam fakt, że takie zgromadzenie w ogóle mogło się wydarzyć.

Kilkadziesiąt lat konsekwentnej ochrony wystarczyło, aby populacja zwierząt wyniszczonych przez przemysłowe połowy mogła zacząć odzyskiwać dawną liczebność. Dzisiaj setki humbaków ponownie spotykają się na bogatych żerowiskach u wybrzeży Afryki, a podobny wzrost obserwowany jest także w innych częściach półkuli południowej.

Nie jest to jeszcze historia zakończona. Wieloryby nadal potrzebują ochrony przed kolizjami, sieciami rybackimi i zmianami zachodzącymi w oceanach. Jednak widok 299 humbaków zgromadzonych na jednym obszarze jest mocnym dowodem, że długofalowe działania ochronne mają sens.

To również przykład pokazujący, że przyroda potrafi się odbudowywać, jeśli człowiek ograniczy presję i da jej wystarczająco dużo czasu.

Źródło: apnews.com