Fundamenty morskich turbin zamieniają się w sztuczne rafy. Naukowcy odkryli wokół nich 86 gatunków ryb

Ogromne stalowe konstrukcje ustawiane na morskim dnie mają przede wszystkim utrzymywać turbiny wiatrowe. Okazuje się jednak, że z czasem mogą pełnić jeszcze jedną, zupełnie nieplanowaną funkcję. Najnowsze badania prowadzone u wybrzeży Tajwanu pokazują, że fundamenty turbin na piaszczystym dnie potrafią stopniowo przekształcić się w niewielkie sztuczne rafy, wokół których rozwija się zadziwiająco bogate życie.

Naukowcy badający farmę wiatrową Formosa Wind Farm udokumentowali aż 86 gatunków ryb związanych ze środowiskiem rafowym w odległości do 50 metrów od fundamentów turbin. Co szczególnie interesujące, tych samych gatunków nie odnotowano na otaczających piaszczystych obszarach ani we wcześniejszych zapisach dotyczących lokalnych połowów.

Obserwacje prowadzone przez osiem lat wskazują ponadto, że podwodne konstrukcje nie są dla zwierząt jedynie chwilowym miejscem schronienia. Wokół nich stopniowo powstaje coraz bardziej złożona społeczność organizmów, która pod pewnymi względami zaczyna przypominać znacznie starsze sztuczne rafy.

Z pustego dna powstała podwodna oaza

Formosa Wind Farm znajduje się u wybrzeży hrabstwa Miaoli w północno-zachodnim Tajwanie. Farma obejmuje 69 turbin rozmieszczonych na około 90 kilometrach kwadratowych. To szczególnie interesujące miejsce dla biologów, ponieważ znajdujące się tam dno tworzą przede wszystkim piasek i muł, a w badanym obszarze nie występują naturalne rafy.

Pojawienie się fundamentów turbin całkowicie zmieniło warunki w ich bezpośrednim sąsiedztwie.

Na ruchomym piasku wiele organizmów ma niewiele miejsc, do których może się przytwierdzić. Stalowe konstrukcje oraz kamienne zabezpieczenia fundamentów zapewniają natomiast trwałą, twardą powierzchnię. Z czasem zaczynają ją zasiedlać organizmy porastające podłoże. Powstają miejsca zapewniające pożywienie i schronienie kolejnym mieszkańcom morza, a za mniejszymi organizmami pojawiają się większe ryby i drapieżniki.

Podczas całego projektu nurkowie zarejestrowali 11 552 ryby należące do 97 gatunków w pobliżu fundamentów turbin i sztucznych raf. Dodatkowe połowy badawcze przeprowadzone w latach 2024–2025 objęły 510 osobników reprezentujących 40 gatunków.

Różnica pomiędzy najbliższym otoczeniem turbin a zwykłym morskim dnem była wyraźna. Ryby związane ze środowiskiem rafowym dominowały przy konstrukcjach, podczas gdy w większej odległości przeważały gatunki charakterystyczne dla piaszczystego i mulistego podłoża.

Co ważne, naukowcy obserwowali to miejsce przez wiele lat. Pomiary prowadzono m.in. w 2017, 2018 i 2025 roku. Zarówno liczba ryb, jak i bogactwo gatunkowe zwiększały się wraz z upływem czasu. Badacze opisują ten proces jako stopniowe dojrzewanie nowego ekosystemu rafowego.

Po kilku latach przypominają znacznie starsze rafy

Jedno z najbardziej zaskakujących odkryć pojawiło się podczas porównania otoczenia turbin z celowo zbudowanymi sztucznymi rafami znajdującymi się w pobliżu.

W 2025 roku bogactwo gatunkowe, różnorodność oraz struktura troficzna społeczności ryb występujących przy fundamentach turbin nie różniły się statystycznie od wyników uzyskanych na sztucznych rafach zbudowanych około 15 lat wcześniej. Skład gatunkowy nadal nie był identyczny, jednak pod względem podstawowych parametrów ekologicznych stosunkowo młode konstrukcje turbin osiągnęły zadziwiająco podobny poziom.

To ważne odkrycie, ponieważ morskie farmy wiatrowe powstają przede wszystkim jako infrastruktura energetyczna. Ich fundamenty nie są projektowane jako siedliska dla ryb, a mimo to w odpowiednich warunkach mogą zacząć pełnić funkcję zbliżoną do sztucznych raf.

Efekt nie obejmuje jednak całego morza.

Badacze stwierdzili, że gatunki rafowe koncentrowały się przede wszystkim w promieniu około 50 metrów od konstrukcji. W odległości przekraczającej 250 metrów społeczności ryb pozostawały w dużej mierze podobne do tych występujących wcześniej na miękkim dnie.

Autorzy badania określają więc fundamenty turbin jako niewielkie „oazy” bioróżnorodności znajdujące się pośród rozległego piaszczystego środowiska.

Podobne zjawisko obserwują naukowcy w USA

Tajwańskie badania są szczególnie interesujące w kontekście szybko rozwijającej się energetyki wiatrowej na innych kontynentach.

U wybrzeży Nowego Jorku powstaje obecnie Empire Wind – morska farma wiatrowa składająca się z 54 turbin o łącznej mocy 810 MW. Ich fundamenty zostały już umieszczone na morskim dnie, a komercyjne uruchomienie pierwszego etapu inwestycji planowane jest na 2027 rok. Według inwestora instalacja ma dostarczać energię odpowiadającą zapotrzebowaniu około 500 tys. nowojorskich gospodarstw domowych.

Także w Stanach Zjednoczonych naukowcy obserwują, że podwodne części infrastruktury wiatrowej mogą przyciągać życie.

Emmanuel Oyewole z University of Rhode Island bada między innymi kraby Jonah w pobliżu farm South Fork Wind i Revolution Wind. Jak wyjaśnia uczelnia, glony, pąkle, małże oraz inne niewielkie organizmy osiedlające się na twardych powierzchniach fundamentów tworzą bazę dla kolejnych elementów łańcucha pokarmowego. Pojawiają się kraby i ryby korzystające z nowego źródła pożywienia oraz schronienia.

Naukowcy wciąż próbują jednak odpowiedzieć na niezwykle ważne pytanie: czy konstrukcje faktycznie zwiększają ilość życia w morzu, zapewniając nowe siedliska, czy przede wszystkim skupiają w jednym miejscu zwierzęta, które wcześniej żyły na większym obszarze.

To rozróżnienie będzie wymagało dalszych, wieloletnich obserwacji.

Zielona energia i przyroda mogą mieć więcej wspólnego, niż sądziliśmy

Wyniki badań nie oznaczają, że każda morska turbina automatycznie poprawia stan środowiska. Wpływ farm wiatrowych zależy między innymi od miejsca ich budowy, rodzaju fundamentów, sposobu zabezpieczenia dna, lokalnych gatunków oraz zarządzania całym obszarem.

Sztuczne konstrukcje mogą również zmieniać naturalny skład gatunkowy czy koncentrować ryby w miejscach łatwiejszych do eksploatacji przez człowieka. Dlatego autorzy badań podkreślają potrzebę dalszego monitorowania takich ekosystemów.

Mimo tych zastrzeżeń odkrycie z Tajwanu pokazuje coś niezwykle interesującego.

Konstrukcja postawiona na niemal pozbawionym twardego podłoża, piaszczystym dnie może w ciągu zaledwie kilku lat stać się miejscem tętniącym życiem. Najpierw pojawiają się niewielkie organizmy przytwierdzające się do powierzchni. Następnie przybywają ryby korzystające z pożywienia i schronienia. Z biegiem czasu tworzy się coraz bardziej złożona społeczność.

W ten sposób infrastruktura zbudowana po to, aby produkować czystą energię, może nieoczekiwanie otrzymać drugą funkcję – stać się nowym fragmentem podwodnego krajobrazu.

Jeżeli podobne procesy potwierdzą się w kolejnych częściach świata, przyszłe morskie farmy wiatrowe będzie można projektować nie tylko z myślą o maksymalnej produkcji energii, ale również tak, aby ich obecność możliwie dobrze współgrała z życiem mórz i oceanów.

Źródła

Frontiers in Marine Science – oryginalne badanie „Spatio-temporal dynamics of fish assemblages at an offshore wind farm and a comparison with mature artificial reefs” Badanie w Frontiers in Marine Science

University of Rhode Island – badania życia morskiego przy fundamentach turbin Marine life finds new home at base of wind turbines

Empire Wind – oficjalne informacje o projekcie Empire Wind – About the Project

ECOticias – materiał źródłowy Materiał ECOticias