Regularna twórczość to „młodszy” mózg – informują naukowcy

Regularne angażowanie się w aktywności kreatywne – takie jak taniec, malarstwo, a nawet granie w niektóre gry komputerowe – może skutecznie opóźniać proces starzenia się mózgu. Co istotne, im dłuższe i bogatsze doświadczenie twórcze, tym silniejszy jest ten efekt. Takie wnioski płyną z międzynarodowego badania obejmującego m.in. tancerzy, muzyków, artystów wizualnych oraz użytkowników gier akcji.

Wyniki badań opublikowano na łamach prestiżowego czasopisma Nature Communications. W gronie autorek znalazły się również badaczki z Uniwersytet SWPS.

Kreatywność nie tylko w sztuce

Kreatywność, rozumiana jako zdolność do tworzenia nowych pomysłów i rozwiązań przy użyciu wyobraźni, najczęściej kojarzona jest z muzyką i sztuką. Okazuje się jednak, że pobudzają ją także niektóre gry wideo. Przykładowo gry strategiczne, takie jak StarCraft II, wymagają od graczy opracowywania unikatowych taktyk, rozwiązywania złożonych problemów oraz wypracowywania indywidualnego stylu działania – informuje Uniwersytet SWPS w komunikacie prasowym.

Od dawna wiadomo, że działania twórcze mają korzystny wpływ na funkcjonowanie mózgu. Dotychczasowe badania koncentrowały się jednak głównie na procesach poznawczych i samopoczuciu. Zespół naukowców postanowił pójść o krok dalej i sprawdzić, jak twórczość wpływa na biologiczne zdrowie mózgu.

Analiza danych z 13 krajów

W badaniu przeanalizowano dane neuroobrazowe oraz ankiety pochodzące od ponad 1,4 tys. uczestników z 13 krajów, m.in. z Turcji, Włoch, Kuby, Argentyny, Kanady, Niemiec i Polski. Wśród badanych znalazły się zarówno osoby uznawane za ekspertów w swoich dziedzinach twórczych, jak i osoby początkujące.

Analizie poddano tancerzy (tango), muzyków, artystów wizualnych oraz graczy gier akcji. W przypadku tych ostatnich monitorowano również zmiany aktywności mózgu zachodzące w trakcie nauki gry wideo.

Naukowcy zastosowali zaawansowane modele obliczeniowe, tzw. zegary mózgu (ang. brain clocks), które pozwalają oszacować „wiek mózgu” na podstawie danych neuroobrazowych. Porównanie tego wieku z wiekiem chronologicznym umożliwia wyliczenie tzw. luki wieku mózgu (ang. brain-age gap, BAG), będącej wskaźnikiem przyspieszonego lub spowolnionego starzenia się mózgu.

Twórczość spowalnia starzenie się mózgu

Autorzy badania wykazali, że aktywności twórcze – niezależnie od ich formy – sprzyjają wolniejszemu starzeniu się mózgu i wspierają jego zdrowe funkcjonowanie. Zależność ta była niezależna od rodzaju podejmowanej aktywności.

Choć taniec, muzyka, sztuki wizualne i gry komputerowe różnią się formą, łączy je pobudzanie wyobraźni oraz konieczność tworzenia nowych rozwiązań. Aktywności te pomagają chronić połączenia nerwowe szczególnie podatne na osłabienie wraz z wiekiem, wspierając m.in. kontrolę ruchów, koordynację oraz uwagę.

Doświadczenia twórcze zwiększały plastyczność zarówno obszarów mózgu najbardziej narażonych na starzenie się, jak i tych związanych bezpośrednio z procesami kreatywnymi.

– Badanie wykazało, że doświadczenia kreatywne są powiązane ze zwiększoną lokalną i globalną efektywnością w sieciach mózgowych (szczególnie w obszarach czołowo-ciemieniowych), co przekłada się na bardziej wydajne przetwarzanie informacji w tych kluczowych regionach – wyjaśnia psycholożka dr Natalia Kowalczyk-Grębska, której praca doktorska obroniona na Uniwersytecie SWPS stanowiła wkład do nowych badań.

Liczy się regularność, ale nie tylko

Osoby rozwijające swoje zdolności twórcze przez wiele lat – niezależnie od tego, czy była to muzyka, taniec, sztuka czy gry akcji – wykazywały wolniejsze tempo starzenia się mózgu niż osoby o krótszym doświadczeniu. Oznacza to, że długotrwała praktyka kreatywna skuteczniej wspiera plastyczność neuronalną niż sporadyczne działania.

Jednocześnie badanie pokazuje, że nawet krótkotrwałe doświadczenia twórcze przynoszą zauważalne korzyści. Spowolnione starzenie się mózgu obserwowano zarówno u ekspertów, jak i u osób dopiero rozpoczynających przygodę z daną aktywnością.

– Te wyniki wskazują, że warto regularnie sięgać do pokładów kreatywności, czy to poprzez taniec, malowanie, czy zagłębianie się w świat gier komputerowych. Takie aktywności wiążą się z wolniejszym starzeniem się mózgu, a więc mogą być jednym z prostych, codziennych sposobów wspierania zdrowia mózgu i – pośrednio – naszego dobrostanu – mówi dr hab. Aneta Brzezicka, prof. USWPS.

Jak podkreśla badaczka, wnioski te mogą mieć znaczenie także dla zdrowia publicznego.

– Sugerują potrzebę włączenia działań twórczych, takich jak aktywności artystyczne czy muzyczne, do programów edukacyjnych oraz systemów opieki zdrowotnej jako obiecującego narzędzia wspierania zdrowia mózgu i dobrostanu społeczeństwa – podsumowuje prof. Aneta Brzezicka.