Nieuczciwi lokatorzy muszą mieć się na baczności. Jest projekt zmiany prawa

29 września 2025 r. złożono petycję ws. zmian w prawie lokatorskim i procedurze cywilnej. 13 października 2025 r. trafiła ona do Komisji Petycji Senatu RP. Autor wskazuje, że obecne regulacje „nadmiernie” chronią lokatorów-dłużników, co generuje wieloletnie zaległości, straty właścicieli i zatory w sądach. Proponowane modyfikacje mają przywrócić równowagę między prawami najemców a interesami wynajmujących oraz przyspieszyć postępowania eksmisyjne.

Najważniejsze założenia petycji (propozycje zmian)

1) Wypowiedzenie najmu po 2 okresach zaległości
– obowiązkowe pisemne uprzedzenie i 14 dni na spłatę; po bezskutecznym wezwaniu – możliwość szybkiego wypowiedzenia.

2) Lokale socjalne tylko dla najsłabszych
– konieczność ściślejszych kryteriów (z urzędu: małoletni i osoby niepełnosprawne wymagające stałej opieki);
– domniemanie braku uprawnienia do najmu socjalnego przy długu > 6 miesięcy (z wyjątkiem osób faktycznie wymagających opieki).

3) Tryb przyspieszony dla eksmisji za długi
– sprawy o opróżnienie lokalu przy zaległościach > 2 pełne okresy rozpoznawane w przyspieszonym trybie;
– termin posiedzenia: 30 dni od doręczenia pozwu;
– wyrok: do 60 dni od wniesienia pozwu.

4) Co, jeśli gmina nie ma lokalu socjalnego?
– po 6 miesiącach od uprawomocnienia wyroku właściciel mógłby przeprowadzić eksmisję do tymczasowego pomieszczenia lub noclegowni/schroniska wskazanych przez gminę.

5) Szybsza egzekucja czynszu
– uproszczenia w egzekucji należności czynszowych (priorytetyzacja świadczeń „mieszkaniowych”, mniej formalizmów).

Po co ta reforma? (diagnoza problemu)

• Równowaga praw i obowiązków: obecnie, zdaniem wnioskodawcy, prawo zachęca do nadużyć po stronie dłużników.
• Koszty społeczne: dług czynszowy obciąża gminy, wspólnoty i właścicieli; wydłuża kolejki do mieszkań socjalnych.
• Zatory w sądach: dziś uzyskanie wyroku eksmisyjnego to miesiące lub lata; brak terminów sprzyja przewlekłości.
• Europejskie porównanie: w wielu krajach UE eksmisje za uporczywe niepłacenie są szybsze i bardziej przewidywalne.
• Bezpieczeństwo obrotu: skuteczna egzekucja zwiększa podaż mieszkań na wynajem i obniża ryzyka rynku.

Co to oznacza w praktyce?

Dla właścicieli

• Wyższa przewidywalność i krótszy czas postępowań.
• Jasny próg interwencji (2 okresy zaległości).
• Realny mechanizm eksmisji zastępczej, gdy gmina nie zapewnia lokalu socjalnego.

Dla najemców

• Wciąż chronione grupy najsłabsze (małoletni, osoby z niepełnosprawnościami wymagającymi stałej opieki).
• Większy nacisk na terminowe regulowanie czynszu i współpracę z gminą.
• Możliwość tymczasowego schronienia, gdy brak lokalu socjalnego – ale mniej „bezterminowego” czekania w lokalach prywatnych.

Co dalej w procesie?

Petycja jest na etapie prac w Senacie (Komisja Petycji). Aby zmiany weszły w życie, potrzebna będzie ścieżka legislacyjna: projekt nowelizacji, prace w komisjach, głosowania w Sejmie i Senacie oraz podpis Prezydenta. Na dziś to propozycje – a nie obowiązujące prawo.

Q&A (w skrócie)

Czy dziś można eksmitować zimą?
Co do zasady – obowiązują ograniczenia (ochrona w określonych okresach i wobec określonych osób). Petycja postuluje wyjątki dla rażących zaległości.

Czy każdy dłużnik straci prawo do lokalu socjalnego?
Nie. Petycja zawęża katalog do osób realnie potrzebujących oraz wprowadza domniemanie braku uprawnienia przy długach > 6 miesięcy (z wyjątkami).

Ile potrwa sprawa w nowym trybie?
W propozycji: posiedzenie w 30 dni, wyrok do 60 dni od pozwu – ale to dopiero postulat, a nie obecny standard.

Źródło: gov.pl