Międzygwiezdny gość na Wigilię. Kometa 3I/ATLAS zbliża się do Ziemi

Zima to czas świątecznych przygotowań, spotkań rodzinnych i sylwestrowych fajerwerków. Ale dla miłośników astronomii grudzień przynosi jeszcze jedną wyjątkową atrakcję – wizytę niezwykłego obiektu spoza naszego Układu Słonecznego.

Kometa 3I/ATLAS, dopiero trzeci taki międzygwiezdny przybysz w historii, właśnie przemierza kosmos i 19 grudnia znajdzie się najbliżej Ziemi. Warto wtedy zwrócić swoją uwagę ku niebu.

Trzeci międzygwiezdny obiekt w historii

Kometa została odkryta 1 lipca przez teleskop ATLAS w Chile. Wcześniej odwiedziły nas tylko dwa inne obiekty spoza Układu Słonecznego: słynna ʻOumuamua w 2017 r. i kometa Borisov w 2019 r. 3I/ATLAS szybko trafiła więc do bardzo wąskiego grona „kosmicznych turystów”, którzy tylko raz przelatują przez nasz system planetarny.

Mimo fantastycznych teorii, jakoby mógł to być statek obcej cywilizacji, astronomowie są zgodni – to zwykła kometa. Jej orbita ma kształt hiperboli, co oznacza, że nie wejdzie w stały obieg wokół Słońca i już nigdy do nas nie wróci.

Kometa pełna niespodzianek

3I/ATLAS wzbudziła ogromne zainteresowanie badaczy. Teleskop Jamesa Webba wykrył, że jej gazowa otoczka składa się głównie z dwutlenku węgla. Stosunek CO₂ do wody wynosi aż 8:1 – to coś, czego dotąd nie obserwowano u komet naszego Układu Słonecznego.

Do tego dochodzą inne zaskakujące cechy:

• zmieniający się kolor,
  
• przyspieszenia niezwiązane z grawitacją,
  
• nietypowy „anty-ogon”, skierowany w stronę Słońca.
  

Wszystkie te zjawiska można jednak wytłumaczyć zachowaniem lodu i gazów, które uwalniają się z powierzchni komety.

Kiedy i gdzie szukać komety?

19 grudnia kometa znajdzie się 270 milionów kilometrów od Ziemi – to prawie dwa razy dalej niż Słońce. Nie zobaczymy jej gołym okiem, ale dla astronomów to ostatnia okazja na dokładne obserwacje, zanim obiekt opuści Układ Słoneczny na zawsze.

Od listopada 3I/ATLAS przesuwa się na północne niebo, co oznacza, że jest widoczna również z Polski. Najlepszy czas na obserwacje to kilka godzin przed świtem. Można ją śledzić przez całą zimę i początek wiosny – wystarczy jeden pogodny poranek.

Nie tylko amatorzy polują na kometę

3I/ATLAS jest intensywnie obserwowana przez teleskopy NASA i ESA, a także przez europejski projekt Virtual Telescope. W marcu kometa przeleci w pobliżu Jowisza, co stworzy kolejne szanse na badania.

Pojawiły się nawet pomysły spektakularnych misji – jedna z sond ESA mogłaby przeciąć jej warkocz i zebrać próbki gazu. Byłoby to jedno z najodważniejszych przedsięwzięć w historii badań komet.

Międzygwiezdny gość, który szybko odleci

Kometa 3I/ATLAS to niezwykła okazja, by spojrzeć na coś, co powstało przy zupełnie innej gwieździe, w innym zakątku galaktyki. Warto więc przygotować teleskop – lub chociaż śledzić zdjęcia z obserwatoriów.

Kolejny taki gość może pojawić się dopiero za wiele lat.