Włochy i Polska chcą zawiesić unijny system handlu uprawnieniami CO2

Rząd Włoch rozważa tymczasowe zawieszenie unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji CO2 (EU ETS), który stanowi kluczowy element polityki klimatycznej UE. Decyzja w tej kwestii nie została jeszcze ostatecznie podjęta, lecz władze intensywnie poszukują rozwiązań umożliwiających obniżenie kosztów energii. Podobne postulaty zgłasza również Polska.

Włoski minister gospodarki i finansów, Giancarlo Giorgetti, opracował projekt dekretu dotyczącego wysokich cen energii, nad którym obecnie pracuje rząd. Wiceminister ds. środowiska i bezpieczeństwa energetycznego, Vannia Gava, zwróciła uwagę, że obecny mechanizm ustalania cen gazu, powiązany z giełdą w Amsterdamie (TTF), sprzyja spekulacjom finansowym, które nie oddają faktycznych kosztów wydobycia i transportu.

Zdaniem Gavy pilne zawieszenie systemu EU ETS jest konieczne, gdyż stanowi on dodatkowe obciążenie dla przedsiębiorstw i utrudnia ich funkcjonowanie. Podkreśliła, że dopóki nie zostanie zapewnione szeroko dostępne alternatywne źródło gazu, nie można dopuścić do dalszego wzrostu cen energii. Nie podała jednak szczegółów, w jaki sposób Włochy planują formalnie zawiesić działanie tego mechanizmu.

Polski rząd także domaga się reformy EU ETS. Wiceminister klimatu i środowiska, Krzysztof Bolesta, zapowiedział działania mające na celu zwiększenie puli dostępnych uprawnień do emisji CO2, co miałoby ograniczyć wzrost ich cen. Polska ma już kilku sojuszników w Unii Europejskiej, którzy popierają te postulaty.

Dodatkowo, polskie władze proponują wprowadzenie nowego rozwiązania – mechanizmu wychwytywania i składowania CO2. W ramach tego systemu kraje UE mogłyby otrzymywać dodatkowe uprawnienia emisyjne, pod warunkiem, że pochodzą one z „zielonego” CO2, na przykład z biodegradowalnych odpadów czy zrównoważonej biomasy, a nie z paliw kopalnych. Bolesta podkreśla także potrzebę opracowania specjalnych rozwiązań dla przemysłu, który ma trudności z dostosowaniem się do zasad ETS, w przeciwieństwie do sektora energetycznego.

Czym jest EU ETS?

Unijny system handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) został uruchomiony w 2005 roku i stanowi podstawowe narzędzie UE w walce z globalnym ociepleniem. Obejmuje on około 40 proc. emisji gazów cieplarnianych w Unii, regulując działalność około 10 tysięcy elektrowni i zakładów przemysłowych.

System funkcjonuje na zasadzie aukcji, w trakcie których przedsiębiorstwa nabywają prawo do emisji określonej ilości CO2. Liczba dostępnych uprawnień jest systematycznie zmniejszana, co ma motywować firmy do redukcji emisji. Unia Europejska zobowiązała się do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych o 21 proc. w latach 2013–2020 w porównaniu do poziomu z 2005 roku, a także do redukcji emisji w sektorach nieobjętych ETS, takich jak transport czy rolnictwo.