Nie miała zabezpieczenia kredytu. Dziś jej firma zatrudnia 30 osób

Kenijska piekarnia zwiększyła produkcję ponad dziesięciokrotnie dzięki pożyczce i wsparciu programu AFAWA. Firma Bake Bites Limited wytwarza obecnie niemal 10 tys. paczek pieczywa i bułek dziennie, a jej rozwój przełożył się na utworzenie 30 miejsc pracy. Jeszcze kilka lat temu współzałożycielka przedsiębiorstwa nie mogła uzyskać potrzebnego finansowania, ponieważ nie dysponowała zabezpieczeniem wymaganym przez bank.

Historia Agnes Mainy pokazuje, jak duży potencjał może zostać uruchomiony, gdy przedsiębiorca otrzyma dostęp nie tylko do kapitału, ale również do odpowiednio dobranych maszyn, wiedzy i mentoringu. Jej firma działa w mieście Thika, położonym około 42 kilometrów na północny wschód od Nairobi. Bake Bites powstała w 2017 roku jako niewielka piekarnia produkująca chleb i bułki.

Rozwój przedsiębiorstwa szybko zaczął jednak wymagać większych inwestycji. Firma potrzebowała przemysłowego wyposażenia, które pozwoliłoby zwiększyć produkcję, poprawić jej powtarzalność i obsłużyć rosnącą liczbę zamówień. Zdobycie pieniędzy na ten cel okazało się znacznie trudniejsze niż pozyskanie nowych klientów.

Brak zabezpieczenia zamykał drogę do kredytu

Agnes Maina zetknęła się z problemem dobrze znanym wielu właścicielkom niewielkich firm w Afryce. Instytucje finansowe oczekiwały zabezpieczenia kredytu, którym młode przedsiębiorstwo nie dysponowało. Tradycyjne wymagania banków sprawiały, że nawet rozwijające się i posiadające klientów firmy nie zawsze mogły otrzymać środki potrzebne do wykonania kolejnego kroku.

– Większość kobiet i małych firm nie ma zabezpieczenia na swoje nazwisko ani na nowo powstałą firmę – powiedziała Agnes Maina.

Sytuacja zmieniła się, gdy przedsiębiorczyni dowiedziała się o programie Affirmative Finance Action for Women in Africa, znanym pod skrótem AFAWA. To inicjatywa Afrykańskiego Banku Rozwoju, której celem jest ułatwianie właścicielkom firm dostępu do finansowania oraz zmniejszanie ryzyka ponoszonego przez udzielające kredytów instytucje.

Za pośrednictwem jednej z instytucji partnerskich Agnes Maina otrzymała w 2024 roku pożyczkę w wysokości 3,5 mln szylingów kenijskich, czyli około 27 tys. dolarów. Środki przeznaczyła na zakup przemysłowego pieca, mieszalnika do mąki oraz automatycznej maszyny produkującej bułki.

Niemal 10 tys. paczek pieczywa każdego dnia

Nowe wyposażenie całkowicie zmieniło możliwości piekarni. Procesy, które wcześniej wymagały dużego nakładu ręcznej pracy i ograniczały dzienną produkcję, zostały przyspieszone i częściowo zautomatyzowane. Bake Bites mogła przyjmować więcej zamówień, działać sprawniej i zwiększać sprzedaż bez rezygnowania z jakości wyrobów.

Według Agnes Mainy dzienna produkcja wzrosła o około 1000 proc. w porównaniu z początkowym okresem działalności. Piekarnia wytwarza dziś niemal 10 tys. paczek chleba i bułek każdego dnia. Skala działalności zwiększyła się więc ponad dziesięciokrotnie.

Jeszcze ważniejszym rezultatem dla właścicielki firmy jest wzrost zatrudnienia. Bake Bites stworzyła 30 miejsc pracy dla kobiet i mężczyzn z lokalnej społeczności. Zatrudnione osoby otrzymują regularne dochody, dzięki którym mogą utrzymywać swoje rodziny.

Rozwój piekarni przyniósł zatem efekt wykraczający poza wzrost sprzedaży jednego przedsiębiorstwa. Inwestycja uruchomiła kolejne źródła dochodów, zwiększyła lokalną produkcję żywności i stworzyła stabilniejsze warunki dla kilkudziesięciu gospodarstw domowych.

Pożyczka była tylko częścią pomocy

Wsparcie Bake Bites nie ograniczało się do przekazania pieniędzy. Agnes Maina uczestniczyła również w szkoleniach z zakresu rozwijania przedsiębiorstwa i otrzymała pomoc mentora. Wspólnie analizowali słabsze strony działalności oraz obszary, których poprawa mogła przyspieszyć dalszy rozwój firmy.

Jednym ze wskazanych wyzwań było niewystarczające wykorzystywanie mediów społecznościowych do promowania produktów. Firma mogła produkować znacznie więcej pieczywa, ale potrzebowała również skuteczniejszych sposobów prezentowania oferty oraz docierania do nowych odbiorców.

Programy rozwojowe wspierane przez AFAWA obejmują między innymi zarządzanie finansami, przygotowywanie planów biznesowych, standaryzację produktów, marketing i poszukiwanie nowych rynków. Takie połączenie finansowania z doradztwem ma zwiększać szanse, że kredyt zostanie przeznaczony na inwestycję, która rzeczywiście wzmocni firmę w dłuższej perspektywie.

Doświadczenie Bake Bites pokazuje, że zakup nowoczesnego sprzętu może być punktem zwrotnym, ale dopiero odpowiednie zarządzanie zwiększoną produkcją pozwala w pełni wykorzystać możliwości maszyn. Potrzebne są również nowe kanały sprzedaży, przemyślana promocja i kontrolowanie kosztów rozwijającej się działalności.

Ręcznie wykonywane torby trafiają do nowych odbiorców

W artykule Afrykańskiego Banku Rozwoju przedstawiono również historię Nelly Nkowsseu, założycielki firmy Kotiam Limited działającej w hrabstwie Kiambu. Przedsiębiorstwo produkuje z naturalnych materiałów, skóry, denimu i tkanin Ankara między innymi torby, etui na laptopy, kosmetyczki, fartuchy, pokrowce na dokumenty oraz upominki dla firm.

Kotiam nie otrzymał takiej samej pożyczki jak Bake Bites, lecz skorzystał z sześciomiesięcznego programu szkoleniowego. Zajęcia dotyczyły marketingu internetowego, pozyskiwania klientów, zarządzania produkcją oraz wzmacniania systemu finansowego przedsiębiorstwa.

Po wprowadzeniu zmian firma rozbudowała sieć odbiorców i zatrudnia już 12 osób na pełen etat. Partnerzy prowadzący sprzedaż detaliczną odpowiadają za około 70 proc. obrotów, a klienci biznesowi za pozostałe 30 proc. Nelly Nkowsseu planuje zwiększyć zatrudnienie do 30 osób i wejść ze swoją ofertą na Zanzibar, a następnie na rynki Stanów Zjednoczonych oraz Europy Północnej.

Obie historie pokazują dwa różne rodzaje barier. Jedna przedsiębiorczyni potrzebowała przede wszystkim kapitału na nowoczesne urządzenia, druga – wiedzy pomagającej uporządkować procesy i znaleźć nowych klientów. W obu przypadkach wsparcie zostało dostosowane do rzeczywistych potrzeb firmy.

Program ma zmniejszać ryzyko po stronie banków

AFAWA jest realizowana przez Afrykański Bank Rozwoju we współpracy z African Guarantee Fund. Jednym z jej najważniejszych elementów jest mechanizm podziału ryzyka, który ma zachęcać instytucje finansowe do udzielania kredytów firmom prowadzonym przez kobiety, nawet gdy nie posiadają one zabezpieczeń wymaganych w tradycyjnych procedurach.

Program powstał w odpowiedzi na szacowaną na 42 mld dolarów lukę finansową dotykającą afrykańskie przedsiębiorstwa prowadzone przez kobiety. Problem wynika między innymi z ograniczonego dostępu do przystępnych pożyczek, braku akceptowanego przez banki zabezpieczenia, niedoboru specjalistycznych umiejętności oraz barier prawnych i kulturowych.

Mechanizm Guarantee for Growth ma ograniczać część ryzyka ponoszonego przez instytucje finansowe. Dzięki temu bank może oceniać nie tylko majątek przedsiębiorczyni, ale również potencjał jej firmy, historię sprzedaży i realność planu rozwoju. Jednocześnie same właścicielki przedsiębiorstw otrzymują szkolenia pomagające im lepiej przygotować się do wykorzystania finansowania.

AFAWA zakładała udostępnienie do końca 2026 roku nawet 5 mld dolarów w pożyczkach dla przedsiębiorstw prowadzonych przez kobiety. Cel programu nie sprowadza się jednak wyłącznie do wartości przyznanych kredytów. Finansowanie ma prowadzić do rozwoju produkcji, zwiększania zatrudnienia oraz wzmacniania lokalnych gospodarek.

Bake Bites jest konkretnym przykładem takiego mechanizmu. Pożyczka o wartości około 27 tys. dolarów pozwoliła kupić urządzenia, które podniosły produkcję ponad dziesięciokrotnie. Wraz ze wzrostem firmy powstało 30 miejsc pracy, a wsparcie mentora pomogło przygotować przedsiębiorstwo do poszukiwania kolejnych klientów.

Historia Agnes Mainy pokazuje również, że brak tradycyjnego zabezpieczenia nie musi oznaczać braku dobrego pomysłu, doświadczenia czy zdolności do prowadzenia dochodowej firmy. Odpowiednio skonstruowane finansowanie pozwoliło przekształcić potencjał niewielkiej piekarni w wymierny rozwój przedsiębiorstwa i całej społeczności.