Naukowcy z Wrocławia odtworzyli pradawny lek – teriak

Badacze z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu dokonali czegoś niezwykłego – odtworzyli wiernie słynny teriak, uznawany od starożytności aż do XVIII wieku za leczniczy hit Europy. Składający się z 71 różnorodnych substancji, teriak był ceniony przez wieki jako cudowna mikstura o wszechstronnym działaniu leczniczym. Jednak najnowsze badania pokazały, że jego efektywność jest bliższa placebo niż potężnemu antidotum, za jakie uważano go przez stulecia.

Projekt rekonstrukcji teriaku wymagał dogłębnej analizy i współpracy interdyscyplinarnej. Zespół z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego, pod kierunkiem dra Jakuba Węglorza, przeszukiwał staropolskie archiwa – pamiętniki, listy, diariusze oraz prywatne notatki aptekarzy, aby zebrać i porównać różne receptury teriaku stosowane w przeszłości. Odtworzenie dawnej receptury i analiza składników leku były zadaniem naukowców z Katedry i Zakładu Farmakognozji i Leku Roślinnego, kierowanych przez dr Danutę Raj.

Wyzwaniem było nie tylko odnalezienie receptur, ale i zdobycie składników, wśród których znalazły się tak egzotyczne elementy, jak żmije – tradycyjnie uważane za kluczowy komponent teriaku. Dzięki nowoczesnym metodom oraz pomocy z różnych stron świata udało się zgromadzić wszystkie niezbędne elementy, nie naruszając przy tym współczesnych standardów etycznych i ochrony przyrody.

Rekonstrukcja bazowała na recepturze z 1630 roku, należącej do licencjonowanego aptekarza z Torunia, której skuteczność została historycznie potwierdzona w czasach epidemii dżumy. Mimo to, współczesne analizy wykazały, że teriak nie ma właściwości leczniczych przypisywanych mu przez wieki. Zamiast oczekiwanego silnego działania, badania wskazały, że jego efekty są porównywalne z działaniem placebo.

Teriak, traktowany w przeszłości jako antidotum na zatrucia i ochrona przed chorobami epidemicznymi, był dostępny jedynie dla nielicznych z uwagi na wysoką cenę i ograniczoną produkcję prowadzoną wyłącznie przez licencjonowanych aptekarzy. Najwyżej ceniono wenecką wersję teriaku, której receptura była uważana za wzorcową.

Badania nad teriakiem we Wrocławiu otwierają nowy rozdział w zrozumieniu dawnych praktyk medycznych i pokazują, jak ważna jest weryfikacja historycznych przekonań w świetle współczesnej wiedzy naukowej. Efekty projektu zostaną przedstawione na międzynarodowej konferencji organizowanej przez Uniwersytet Wrocławski, która zgromadzi ekspertów i rekonstruktorów z całego świata, podkreślając znaczenie współpracy w badaniach nad historią medycyny.

Źródło: naukawpolsce.pl